Euskaldunak erdal komikietan (II)

Aurreko post bateri helduz,  pertsonai euskaldunak nazioarteko komikigintzan utzi duten arrastoan:

HERMANN -YVES H. “Bois Maury 15: Oeil de ciel” (Glenat) (Norma)- XVI. mendean gaude. Yucataneko ohian itxian.  Bois-Maury-ko  jauna Hermannek 1985ean asmatu zuen pertsonairen oinordekoetariko bat da. Espainiar Koroarekin lotutako espedizio batekin egin du topo serie honetako 15. liburuan. Bois-Maury-ko jaun ausartak indiarren, espainolen  eta euskaldun baten kontra  borrokatu eta guztien gainetik gailentzen da.

Scan_Pic0002

Hauen artean Olazabal izeneko morroia aurkitzen da. Olazabal,  Agirre  pertsonai historikoaren zantzu nabarmenak dituen pertsonaia. Espainolak traizionatu eta frantsezaren alde egiten du.

Malezia gehiegirik gabe suposa dezakegu ere, euskal deitura egoki baten bila  interneteko kirol orrietan ibili dela Hermannen semea, Yves H. gidoilaria.

 

Kili-Kili-ren aita hil da

Jose Antonio Retolaza Kili-Kili pertsonaiaren eta izen bereko aldizkariaren sortzailea hil da Bilbon, 84 urterekin. Euskararen aldeko ekintzailea, euskal komikiaren aintzindaria.

Jose Antonio Retolaza Ibarguengoitia Bilbon jaio zen, 1929ko ekainaren 6an, eta gerra garaian Muxikara joan zen bizitzera. 1957an Teologia ikasketak amaitu zituen Gasteizen eta Atxondo araneko Arrazolara joan zen, abade. Bertan, 1959ko ekainaren 21ean berak eman zuen Euskal Herrian -eta munduan- izan zen lehen meza euskaraz. 2002an, elizaren sarreran, harri bat jarri zen, ekintza horren oroigarri. Bilboko Merkataritza Eskolan Merkataritza Peritajea ere egin zuen.

“Euskal Mezea” sortu zuen Bilbon. Horren ostean, ume eta gaztetxoak elkarturik, doktrina irakasten zien, eta horrela sortu zen San Antoneko Euskal Katekesia.

1966an, agertu zen Kili-kili, ezkutuan multikopistaz ateratako aldian-aldiango argitarapen moduan. 1969ko azaroan agintariek debekatu egin zuten. Hurrengo urtetan haurrak alfabetatzeko materiala sortu eta banatzeari ekin zion Euskerazaleak elkartearen laguntzaz. Horrela, Lan eta lanEkin eta ekin eta Jarrai koadernoak plazaratu zituzten hiru maila ezberdinetarako.

Hasieran aldizkaria Bizkaiko umeen artean zabaltzen zen, eskuz esku eta dohainik, baina handik bi urtera 2.000 aleko tirada zuen aldizkariak. Bosgarren alean, dei bat egin zien irakurleei euskaraz idatz ziezaioten eta erantzun ugari jazo zuen. Baina orduan, umeen idazkera ikusita, Retolazak ume euskaldunen alfabetatzeko premia ikusi zuen eta, 1967an, “Kili-Kili Sariketa Nagusia” sortu zuen, alfabetatzeko tresna bezala.

1967an, doktrina irakasleentzat, “Umeen Len jaunartzerako gerta bidea” idatzi eta argitara eman zuen. Urte horretan “Iparragirre” eta “Ipuinak” izeneko liburuak ere kaleratu zituen. 1968an, agintariek aldizkaria debekatu egin zuten, eta alfabetatze lanetan buru-belarri sartu zen orduan Retolaza.

1969an, “Kili-Kili, Teilatu bako ikastola” martxan zen. Urrunetik urrunerako ikastaroak ematen zituen, hiru maila ezberdinetan. Lehenengo mailarako Lan ta Lan izeneko koadernoak asmatu zituen. Lander Gallastegi arkitektoak egin zituen koaderno horretarako marrazkiak. Bizkaieraz, gipuzkeraz eta lapurteraz argitaratu zituen.

1975ean, Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen

kili-kili

eta 2000ko urriaren 27an, euskaltzain ohorezko. 1977an, egoera politikoa aldatzerakoan, “Kili-Kili” aldizkaria berriro kaleratu zen eta lehenengo Kili-Kili Eguna ospatu zen, Bilbon. Beste ekintza batzuk sortu ziren aurrerantzean, hala nola Kili-Irratia, Kili-Jaiak, Kili-Txorta (argitalpenak) edo Kili-Ibilaldiak. 1989an, Eusko Jaurlaritzako Euskararen Aholku Batzordeko kide izendatu zuten, eta lau urtez izan zen

 

.

By komikeri

Asisko Intxaurrondoko solasaldietan

Donostiako Intxaurrondoko Kultur Etxean komiki solasaldiak aurrera segitzen dute. Oraingoan  Asisko Urmenetaren txanda heldu da. Mitxelenak gidatutako solasaldian, bihar, Martxoak 11 Intxaurrondoko Kultur Etxean. 

Nor dugu Asisko Urmeneta? Hona hemen berak bere buruaz dioena:

“Ni eskola-porrota izan naiz betitik: Ikasketak bazterrean utzi, eta marrazkigintzan sartu nintzen buru-belarri: komikiak, afitxeak, liburu ilustratuak… Eta urte batzuen buruan Napartheid kolektiboa osatu genuen geure artean, geure gustuko gauzak egiteko. © Gaztezulo

Ene sortzeko tresna Euskara dut, gainera, plus handi bat dauka, erronka bizia dela beti normaldua ez den ekaiaz lan egitea. Ulertuko ote da ? Sinesgarria al da ?

Argazkia © Gaztezulo
www.gaztezulo.com

Camus pentsalariak erran zuen : Inbaditua den herri batean, bertako hizkuntza erabiltzea, eta ez kolonizatzailearena, erresistentzia ekintza dela. Nik politika egiten dut Euskaraz argitaratuz.

Herri ukatuak badu umorearen, ironiaren eta irudiaren beharra, eta nik, ene apalean, erresistentziari eskeintzen diot ene lana.

20urtean sari bat irabazi nuen Iruñeko udaleko lehiaketan, B.Bergararekin batera, eta gutxira hasi nintzen ene aldetik argitaratzen : Ipurbeltz, Nafarroa Gaur, TMO …

Gartxot filmagatik publikoaren sari nagusia eman digute Sidneyko Zinema Jaialdian, bai eta Nazioarteko Film Hoberenari Frantziako “Les nuits magiques” jaialdian ere. Zergatik sariketa horiek aipatu ? Erakusteko istorio unibertsalak kontatzen ahal ditugula, eta ulertuak izan direla Korsikan, Kuban edo Australian…”