Vinhetas do Pais Basco

Asteburu honetatik aurrera Portugaleko Alentejo eskualdean kokatzen den Beja hirian , Nazioarteko XIV. Komiki jaialdia ospatuko da (XIV. Festival Internacional de BD de Beja). Urtean zehar hiri lasaia izan arren, egunotan komikiaren aitzakian guztiz eraldatzen da Bejako izaera. Mundu mailako bederatzigarren artearekin zerikusia duten ikuskizunak eta erakusketak antolatzen baitira hirian. Aurten 21 komiki erakusketa prestatu dira Bejako erdigune historiko ederrean. Eta munduko txoko ezberdinetako makina bat gonbidatu izango dira bertan ere. Portugalekoaz  aparte, brasildarrak, italiarrak, frantziarrak, suediarrak eta euskaldunak han izango dira, aurtengo ediziorako Euskal Herriko komikigileen ordezkaritza bat gonbidatua izan delako. Guztira lau euskal egile bertaratuko dira Beja aldera: Adur Larrea, Mattin, Asisko eta Mikel Begoña…   marrazkilariok ekitaldi ezberdinetan hartuko dute parte. Horrez gainera “Vinhetas do Pais Basco” izeneko erakusketa zabalik izango da maiatzak 25ean Bejako alde zaharrean kokatzen den Palacete Vilhena eraikinean. Gonbidatuen lanez gainera, euskal marrazkilari ezberdinen aukeraketa zabal bat izango da erakusgai bertan (20 egileen lanak) eta bisitariek euskal komikigintzaren informazio orokor bat jasotzeko aukera zuzena izango dute.

Advertisements

Teles eta Nikok 100 urte!

IMG_6593

Ehun urte bete dira apiril honetan Teles eta Niko sortu zirela. Euzko-Deyan, 1918ko apirilaren 1ean agertu ziren lehenengoz eta euskarazko komikigintzak eman dituen lehen pertsonaia finkoak izan ziren. 

Bilboko Plaza Barriko lokal batean, Euzkadi egunkaria inprimatzeko erabiltzen zen errotatiba berean, inprimatzen zen Euzko-Deya astekaria. Euskara hutsez argitaratzen zen aldizkaria Euzko Gaztedija-koen eskutik. 1918ko jorraileko 1ean, (hots, apirilaren 1ean) ilustratzaile anonimo batek eman zion hasiera serieari.  Max eta Moritz, edo Kantzenjammer Kids gogora dakarten ume bihurri parea dira Teles eta Niko. Globoak, marra zinetikoak eta onomatopeiak, hau da, komikigintza modernoaren ezaugarriak IMG_6582erabiltzen baziren ere, oraindik irudien edukina azaltzeko testu luzeak erruz agertzen dira. Bineta-azpiko testu lagungarri, edo didaskalien, presentzia garai honetako komiki europearraren ezaugarrietako bat da. Didaskaliak 30 hamarkadan ere oraindik ugariak dira Europako komikietan, eta Alain Saint-Ogan komikigile frantziarra izan zen aitzindaria didaskalia astunen desagertzean. Jakina da Ipar-Ameriketako komikigintzak aspaldian baztertuak zituela komikiei itxura askoz biziago bat emanez.

Teles eta Niko-ren egilea nor izan zen oraindik ez dakigu. 1918ko apirileko bigarren zenbakian agertu zen ohar batean “karikaturagile errime batek” laguntza eskaini zietela . Besterik ez dakigu. Aldizkari berean Teles eta Nikoren aurretik beste komiki zinta batzuk agertu ziren ere. Mirri izeneko marrazkilari baten umore garratza agertzen da adibidez. Mirri hau, Paolo de Zamarripa Uraga izan zitekela aipatu zuen behin Jose Maria Unsain ikerlariak. Aurkitu dugun beste izen propio bat Louis Forton da. Garai hartan ospetsua zen egilea Frantzian Les Pieds nickelés izeneko seriearekin. Beste autore batzuk Artazi eta Egitiz goitizenak darabilte, nortzuk diren ez badakigu ere. Eta aurretik aipatu dugun bezala, Teles eta Nikoren egilea nor izan zen ere ez dakigu.  Ehun urte pasa eta gero, gure komikigintzaren misterio lanbrotsuenetako bat izaten jarraituko du.

 

 

 

Naufragoarena

Daniel Defoek Robinson Crusoe idatzi zuenean, ez zuen sekula pentsatuko bere liburua hainbat hizkuntzetara itzuliko zenik, ezta bere nobelak hainbeste egokipen eta hainbeste interpretazio eragingo zituenik ondorengo mendeetan. Daniel Defoeren liburua literaturaren historian ezinbesteko klasikoa aspaldi bihurtu zen.

Robinson Crusoeren komikietarako adaptazioak ere ugariak izan dira. Euskal komikietara  Robinson ekarri zuen lehena Chiqui de la Fuente marrazkilaria izan zen, 1986 urtean, gidoia Carlos R. Soriak idatzi zuelarik.  Kriseiluk lau urte lehenago Larousse-Itacak kaleratutako liburua euskaratu zuen eta Literatura ikusgarria izeneko bilduman zerrendako 3. postua bete zuen. Eta Asiskoren Eusklabo alaiak iaz izan da sortu den azkena.

Jarraitu baino lehen, esan behar irlan dagoen naufragoarena, berez, aparteko jenero  bat  osatu duela komikigintza unibertsalaren historian.

Naufrago luze eta dotoreenak irudikatu zituen egilea, scan0007Josep Coll bartzelonarra izan zen. Naufrago guztien aita dugu Coll. Josep Coll puntako egilea izan zen  TBO etxeko plantilan. Hala ere, 1964ean lanbidea utzi eta eraikuntzan lanean hasi zen, ofizio horretan  komikietan baino askoz hobeak zirelako lan baldintzak. 80. hamarkada heldu zenean egile gazte eta kritikarien artean Coll goraipatua izan zen berriz. Batez ere marra-garbiko irudia erreibindikatzen zutenen artean, El Cairo aldizkariko lagunek batez ere, eta aldizkariaren zuzendaria, Joan Navarrok, Josep Coll  erreibindikatu zuten behin baino gehiagotan. Collen lanak bildu eta liburu bat kaleratu zuten  1984ean “De Coll a Coll”. Urte berean bere buruaz beste egin zuen  Collek.

Ipurbeltz ozeanoan ere, Ruben Arozenak famatuak bihurtu zituen naufrago indiar pare bat, Triski eta Bi Luma. Arozena joan zitzaigun eta irla txikian geratu ziran Triski eta Bi Luma betirako. Eta aaipatuko dugu, labur bada ere, poesia gutxi eta giza-historia gordinetik elementu ugari dituen Les esclaves oubliés de Tromelin, 2015ean Dupuisek argitaratu zuen komikia, gazteleraz iaz agertu zena. 1761ean gertatu zen benetako naufragio bat kontatzen da komikian. Beltz-tratularien ontzia hondoratu zen urte berean eta esklabuak eta  bahitzaile europarrak aurrez-aurre geratu ziran Indiako Ozeanoren erdian bakarturik dagoen Tromelin izeneko uharte txiki eta mortuan.  Errealitateak fikzioa gainditu dezakeela erakus dezakete komikiek sarri.

Bestalde, fikzioan barneratuz, eta muturreraino joanez, Philémon komikia dugu, aditu askoren aburuz komikigintzaren historian inoiz izan den maisulan handienetako bat. Egilea Fred marrazkilaria dugu, atalka Pilote aldizkarian atera zuen seriea 70. hamarkadan eta ondoren, albumetan argitaratua izan zen.

Eta gure irlara bueltatuz, Asiskoren eleberri grafikoak satiraren sokatik helduta ekarri ditu berriz Robinson eta Ostiral. Fikzioa erabiliz errealitate kolektibo bat agerian utzi du liburuak. Atalez-atal, kolpez-kolpe, marrazkera ezin espresiboago batez garatzen da diskurtsoa. Euskal nazioaren ahuleziak, konplejuak eta auto-engainuak naufragoaren katalejoaren lentean islatzen dira.

Marrazkeraren indarra eta espresibotasuna aipatu dugu, baina gauza bera esan dezakegu lengoaiaren erabileraren aldetik. Asiskok lengoaia tolestu, desegin eta berregiteko duen abilezia eta dohaia ez dago egile askoren esku. Olariaga baten esku izan ezik.

Juan Fernandez uhartea aspaldi utzi zuen Robinsonek, orain gertuagoko Intzura Handian kokatu ditu Asiskok Defoeren pertsonaia. Bidasoa bokaleko irla txiki horretan ia kabitzen ez den parabola bat sortu du Asiskok.  Euskaldunak kolonizatutako herri bat gara, liburuko kontrazaleko hitzak erabiliz, “errobintsonizatutako” herri bat gara. Eta kasu honetan Jekyll doktorea eta Mr Hyde-k bezala aurpegi biko pertsonaia da Asiskoren Robinsona. Alde bateko aurpegia galoa, bigarren aurpegia hispanikoa…

Eusklabo Alaiak iaz gure komikigintzak eman duen opari ederrenetako bat.

IZKUTUKOAK, erakusketa zikloa Komikigunean

Guillotinak komisariaturik,  erakusketa ziklo berri bat zabalduko da Donostiako Komikigunean, Izkutukoak. Batez ere, autoediziotik datozen euskal egileen lanak izango dira ikusgai erakusketa guztietan. “Euskal jatorriko izkutuko sortzaile hauen lanarentzat leiho bat izan nahi du”  azaldu dute Komikigunetik eta honela azaltzen dute ere ziklo honen ardatza zein den:  “Komikia 9. artea izendatu zenean, lehen zuen entretenimendu herrikoia izateari utzi zion. Badaude ordea, oraindik sormenaren askatasuna aldarrikatzen duten agenteak lubakietan izkutatuak”.

Bihar zabalduko den erakusketan , Irkus (M) Zeberioren lanak  izango dira protagonista,  Reyes Catolicos Kalean, 16an, dago aretoan eta datorren apirilaren 13 arte izango da zabalik.  Erakusketaren aurkezpena Irkus (M) Zeberio berak egingo du bihar, martxoak 15, 19:00tan Komikigunean bertan.

Komiki tradizionaletik kanpo, arrakasta handia jaso duen marrazkilaria dugu Irkus, aguirre by irkusabangoardia grafiko erradikalenetan egindako ikerketengatik estimatua. Bere komikiek lengoaia konbentzionalarekin hausten dute, lerroek abstrakziora jotzen dute eta efektu grafikoek inpresio tekniketan duen interesa ikustarazten digute.

Eta Guillotina zer eta nortzuk diren ezagutzeko euren atarian ematen duten azalpena erabiliko dugu: GUILLOTINA lagun eta ilustratzaile talde baten baitan jaio zen proiektu bat da, ideia zehatz batekin: denbora/leku konbinazio bat sortzea non Donostiako, inguruko eta haratagoko sortzaile eta editorial txiki independienteen lanari gerturatze bat baimenduko den.
Festa honekin, era experimental batean argitaratzeaz gozatzen duten sortzaileak bildu nahi ditugu. Konpoko laguntzarik gabe bere lana autofinantziatzen duen jendea, mugarik gabe, guztiz askeak diren emaitzak lortzen dituena. 
Horregatik Guillotina Festa kanpoko dirurik gabeko festa da, inongo loturarik gabekoa, sortzaile ezberdinentzat topagune izan nahi duena, eta aldi berean buelta bat ematea, kuxkuxeatzera edo eta musika ona entzutera gerturatu nahi duen guztientzat”

 

 

Gerra Zibila Euskal Herrian

 

gorkai1Munduko beste komikigintzek euren historiarekin egin duten bezala, adibidez Frantziako komikigintzak bere historia hainbat komikietan islatu duen bezalaxe, gureak ere, historiaren zenbait pasarte kontatzeko gaitasuna baduela erakutsi izan du sarri. Gerra Zibila Euskal Herrian izan da komikietan hainbatetan ukitu den gaia. Info7ko irratsaioan azaldu dugun bezala, gerra horretako pasarte ezberdinak (Matxitxakoko bataila, Albertiakoa, Loiola koartelaren hartzea…)   badaukate argitaraturik dagokien komiki-liburua.

“Espainiako Gerra Euskal Herrian” gaia jorratu duten komikiak banan-banan, zerrendatu ditugu sarrera honetan. Badakigu ere, beste proiektu pare bat martxan jartzekotan daudela:

Bata Verkami plataformaren bitartez gauzatu nahi dena. 1937 Los niños de la Guerra. Lotura honetan aurkituko dituzue azalpen zabalagoak. Cesar Llaguno egileak bultzatzen dabilena da bestea. Enkarterriko lurretan gerrak izan zuen garapena azalduko duen komikia.

Banan-banan gaia jorratzen duten komikiak hauek dira:

Euzkadiko guduan / gidoia, Rafael Castellano ; marrazkiak, Juan Carlos Nazabal ; euzkarazko bertsioa, Jon Muñoz]  Orain, 1994gabai

Gorka gudari : 1936 / gidoia eta marrazkia Antonio Hernández Palacios ; [euskarapena, Xabier Mendiguren] Ikusager, 1987gorkagudari.jpg

1936 Euskadi en llamas / Antonio Hernández Palacios ; Ikusager, 1981
Tristísima ceniza : un tebeo de Robert Capa en Bilbao / Mikel Begoña ; Iñaket Norma, 201101200603201_g
Diamanteak, urrea eta ikatza / Unai Iturriaga, Alfonso Zapico Athletic Club Fundazioa, 2015ikatza,urrea
Urbieta kaleko borroka / [J.J. Pi] Potxo Argitalzuloa, 2010urbietakalekoborroka
Berunezko itsasoa : Matxitxakoko guda : 1937 / Mikel Begoña Garaizar ; Ricardo M. Sendra Roque Gure erroak, 2007berunetzko_itsasoa_gure_erroak_2007.jpg
Asylum / Javier de Isusi Astiberri : CEA(R) Euskadi, Euskadiko Errefuxiatuen Laguntzarako Batzordea, 2017Asylum

 

Udaberririk ankerrena / Unai Iturriaga ; Alex Sanvi Durango 1936 Elkartea ;  Elkar 2011UdaberririkAnkerrena-1

Begien indarra : ondoraketa baten kronika / A. Uribarri ; E. Jimenez 
Habe, 1994 begienindarra

 

Gernika, bakearen eta adiskidetzearen alde / Joseba Gómez ; Amaia Ballesteros  Saure, 2015 gernikaballesteros.jpg

La muerte de Guernica / Paul Preston ; José Pablo García Debate, 201751mwiaLE2YL._SX390_BO1,204,203,200_

 

Erraondoko danbolinteroa

Behin baino gehiagotan esan dugu Asiskoren Erraondoko azken ttunttuneroa euskal komikigintzak daukan harribitxi politenetariko bat dela. 1917ko Arturo Campionen ipuin batean oinarriturik, Asiskok “ipuin-grafikoa”  bihurtu zuen Campionen lana. 1993 urtea zen.  1994ean, La Habanako Komiki Jaialdiak, Palma Real saria eman zion lanari.  Gaur post honetan aipatuko dugun liburua berriz Asiskorena baino  35 urte lehenago argitaratu zen, 1958. urtean, eta Asiskoren lanaren aurrekaria izan zen. Erraondo-ko azken danbolinteroa, liburua baino, egia esan, koaderno bezala katalogatu dezakegu , 22 orrialde baino ez baititu argitalpenak,  baina kontuan hartu behar dugu XX. mende erdialdean zentsura zela eta euskarak bizi zuen egoera zein zen. Alde horretatik begiratuta euskaraz argitaratutako lan bakoitzak du berebiziko garrantzia. Eta Erraondo-ko azken danbolinteroak bere garrantzia du, noski baietz.

Ez da komikia, ilustratutako ipuina da Erraondo-ko azken danbolinteroa. 20180228_135134Euskaltzaindiaren babespean argitaratu zen Graficas Ellacuria inprentan. Zutabe bitan antolaturik daude Justo Mari Mokoroak egokitutako testuak, euskaraz eta gazteleraz.

Ilustrazioen ardura Angel Badillok izan zuen. Angel Badillo Pardo (1926-2013)  akuarelatan berezitu zen pintore bilbotarra izan zen.   Arte Grafikoetan espezializatutako Grijelmo etxeko langilea izanik, afixak eta liburuetarako irudiak sortu zituen. Pintore bezala hainbat erakusketetan hartu zuen parte.

Komikipedia zabalik

Komikipedia, euskal komikien datutegi berria zabalik daukagu dagoeneko. Asmoaren bultzatzaile nagusia Iñaki Otamendi Andoaingo komikizalea dugu. MediaWiki softwarea ezagunaren bitartez, pixkanaka, euskaraz argitaratu ziren komikiak, eta baita momentuan argitaratzen direnak,  bildu eta fitxak osatu nahi ditu. Egileen fitxak ere bai. Frantziako Bedetheque edo  Lambiek Comiclopedia  herbeheretar  ospetsuen ereduak jarraituz euskal komikigintzaren inguruko datuen kontsultarako atari espezializatu berri bat izan nahi du Komikipedia. Erronka ez da makala! Badugu beraz gure KomikipediaKomikeritik ongi etorririk beroena!

2011/2017 euskal komiki bilakaera

Komikeri bloga sortu genuenetik urteroko usadioa bihurtu dugu euskal komikien argitalpen kopuruen zenbaketa egitea. Zenbaketa horren emaitza taula batean urtero argitaratzen dugu eta euskal komikigintzaren bilakaera orokor bat ikusteko baliagarria da. Zenbaketa xume bat baino ez den arren, tendentziak ulertzeko egokia izan liteke.  Komiki kopuruaren aldetik, behintzat, komiki ekoizpena momentu ezin hobean dagoela esan dezakegu. Ekoizpen horretatik tiratzen duen argitaletxea Harriet ediciones da, aurten zortzi! komiki berri kaleratu baititu.  Komikiaren alde apustu handia egin du argitaletxe honek eta erritmo horretan argitaratzen mantentzen den bitartean euskal komikigintzaren  emaitza orokor onak izango ditugula urtero uste dugu. Hala ere argitalpenen abanikoa zabala da. Azken urteetan modu erregularrean, komikiren bat kaleratzen duten argitaletxeak hauek  dira: Astiberri , Xabiroik , Elkar (De Rerum Natura bi urterik behin) etab. Bertsolari aldizkariakoek ere, euren bigarren komikia argitaratu dute 2017 honetan. Azpimarratzekoa sortu den argitaletxe berria ere: Gureberriak.

Gabezi guztiak kontuan harturik eta abiapuntua zein den ahaztu gabe euskal komikigintza momentu onean dagoela baiezta dezakegu duda barik, bai ekoizpen kopuruaren aldetik  eta baita, batez besteko kalitatearen aldetik ere.

 

2017ko uztaren azken zenbaketa: 30

Gure azken zenbaketaren arabera, hona hemen aurten kaleratutako komiki guztien zerrenda. Gure kontaketaren arabera, eta nobedade berririk ez dagoen bitartean, honela uzten dugu. 30 komiki argitaratu dira behingoz (eskerrik asko Igor Leturiari azken orduan emandako informazio berriagatik).

Bestalde,  euskal komikigintzaren martxan aztertu nahi duen ekimen berri bat martxan jarri dela jakinarazten  dizuegu:  komikipedia. Hemen doa ekimenaren atzean dagoen Iñaki Otamendiri gure agurrik beroena.

  1. Eusklabo alaiak / Asisko / Gureberriak, 978-84-697-6359-9
  2. Zulo bat oroimenean / marrazkia, Pascal Regnauld ; gidoia, Roger Seiter ; [itzulpena, Miel A. Elustondo] / Harriet Ediciones, 978-84-947646-0-8
  3. Santa familia / Eider Rodriguez ; Julen Ribas / Euskal Herriko Ikastolak, 978-84-946072-6-4
  4. Sorgin seinalea / gidoia, Gregorio Muro Harriet ; marrazkia eta kolorea, Daniel Redondo/ Harriet Ediciones, 978-84-946519-7-7
  5. Waluk / Ana Miralles, Emilio Ruiz ; [Bego Montorio, itzulpena]/ Astiberri, 978-84-16880-38-6
  6. Tipi-tapa / Susanna Martínen komikia Desazkunde eta Bizitze Ona Sarearentzat / Mugarik Gabe
  7. Wounded / gidoia, Damien Marie ; marrazkiak eta kolorea, Loïc Malnati ; [itzulpena, Joanes Urkixo Beitia] / Harriet Ediciones, 978-84-946519-4-6
  8. Asterix eta pertza / testua, René Goscinny ; marrazkiak, Albert Uderzo ; [itzulpena, Maddalen Arzallus (Bakun itzulpenak)] / Salvat, 978-84-696-2109-7
  9. Inozoen errua / gidoia, Laurent Galandon ; marrazkiak eta kolorea, Anlor ; [itzulpena, Joanes Urkixo Beitia ; moldaketa grafikoa, Gregorio Muro] /Harriet Ediciones 978-84-946519-6-0
  10. Hegoak astinduz / gidoia, Laurent Galandon ; marrazkia eta kolorea, Arno Monin / Harriet Ediciones, 978-84-946591-2-2
  11. Asterix Italian / textua, Jean-Yves Ferri ; marrazkiak, Didier Conrad ; kolorea, Thierry Mébark ; [itzulpena, Maddalen Arzallus] / Salvat, 978-84-696-2040-3
  12. Neska hura hegan hasi zen eguna / gidoia, Beka ; marrazkiak, Marko ; margoak, Maëla Cosson ; [itzulpena, Miel A. Elustondo] / Harriet Ediciones, 978-84-947646-1-5
  13. Autobusa berriro bera gabe abiatu zen egunekoa / gidoia, Beka ; marrazkiak, Marko ; margoak, Maëla Cosson ; [itzulpena, Joanes Urkixo Beitia]
  14. Darwin : teoriaren eboluzioa / Jordi Bayarri ; itzulpena, Maialen Berasategi /Ikaselkar, 978-84-16752-93-5
  15. Irribarrez : Uretako bilduma : #GaurkoTira 2016/2017 ikasturtea /[marrazkiak eta testuak, Eñaut Aiartzaguena / Eñaut Aiartzaguena
  16. Itzulera / Duhamel [itzulpena, Miel A. Elustondo] / Harriet Ediciones, 978-84-947646-4-6
  17. Isidoro Fagoaga: bada tenorea / testua, Jon Abril; marrazkiak Joseba Larratxe “Josevisky” / Berako Udala
  18. Arditutakoak / testua, Mikel Begoña; marrazkiak Adur Larrea / Bertsolari aldizkaria
  19. De Rerum Natura 7 / Zaldieroa / Elkar
  20. Jaizkibel konpainia. 20 urte / Iñigo Goikoetxea
  21. Txomin, Txirulo eta Latxa /  Jon Mikel Udakiola / Txipibooks, 978-1974688449
  22. Alaia, euskalduna eta musulmana / Pernan Goñi / Zas! Zurrumurruen aurkako sarea
  23. Lami, bidaiaren hasiera / Mikel Antero / Gaztezulo
  24. Antxintxiketan: Lasterketa demokratikoa #2 / Ian Nose / Ahabi comics (CreateSpacen eskaripean inprimatua)
  25. Non legimus: hitzen gerra / Gabriel Alejandro ; Ian Nose / Ahabi comics (CreateSpacen eskaripean inprimatua))
  26. Zonbat diru hainbat miru / Pxix ; Ttipilo / ZTK 979-10-93099-22-4
  27. Ondo maite nazazu : tratu txarreko istorio bat / Rosalind B. Penfold / Astiberri ; Bizkaia Foru Aldundia, 978-84-16880-43-0
  28. Fast brains: adimen sortzailea eta nerabeak / Mikel Arbiza ; Joseba Larratxe
  29. Kemena / Garazi Albizua / Denonartean,  978-84-16791-53-8
  30. Homo: Suak guztia aldatu zuenean / Daniel Piqueras Fisk / Narval, 978-84-946784-3-1

Pernan Goñik eta Jon Mikel Udakiolak aurtengo komiki-uzta hobetu dute

Pernan Goñiren “Alaia, euskalduna eta musulmana” eta  Jon Mikel Udakiolaren “Txomin, Txirulo eta Latxa” dira aurten eta oraingoz, agertu diren azken komikiak.

UdakiolaMordillo argentinar egilea inspirazio modura hartu eta  90ko hamarkadan komiki bat marraztu zuen eta orain, urrian argitaratu eta amazonen jarri du salgai Txomin, Txirulo eta Latxa komikia .Paperezko bertsioa eskuragarri duzue 4.93 euroren truke, ondorengo lotura honetan.

Bestalde Mikel Garcia Idiakezek, Argiarako sinatu duen artikuluan, Pernan Goñiren azken komikia iragartzen du. Alaia, euskalduna eta musulmana du izenburua SOS Arrazakeria taldearen laguntzaz argitaratu den liburuak. Zas! Zurrumurruen aurkako sarearen ekimenetako bat da komikia. “Guraso marokoarrak ditu Alaiak, baina Lazkaon jaioa da bera; 19 urte ditu, unibertsitateko ikaslea da eta berak erabakitzen duenean, buruko zapia edo hijaba janzten du. Pertsonaia indartsu honen bizipenak eta jasaten duen diskriminazioaren kontra naturaltasunez daraman borroka kontatzen du Alaia, euskalduna eta musulmana komikiak”. Durangoko Azokan salgai egongo da.