Astiberriren hirugarrena… “Maria eta biok”

Jakin berri dugu Astiberrik abendurako “Maria eta biok” Miguel Gallardoren lan ezaguna  kaleratuko duela. Aurten kaleratzen duten hirugarren lana izango da. Hau, euskal komikigintzaren panorama elkorran gauza pozgarria eta era berean nahiko bitxia da.

Indar handiko bi lan argitaratuz iaz Txalaparta  ibili zen beste guztien gainetik . Besteak beste, aurtengo Euskadiko Ilustrazio sariduna euren eskuetatik irten zen, Habiak).

Esan dezakegu huts egiteko beldur barik, aurtengoan aldiz, hirugarren komikia kaleratuz, euskal komikien rankinean lehena Astiberri  izango dugula. Abenduaren bosterako izango da Gallardoren “Maria eta biok” dendetan.  Euskal komikigintzak gutxitan, gero ta gutxiagotan, pasatzen duen langa gainditu dute.

Poztazunez baina zalantzaren bat eta erdi

Udaberrian “Baleak ikusi ditut” agertu zen. Ondo promozionatu eta mariaetabiokmerkaturatu zen Isusiren lana, hala ere, irailean Paco Rocaren “Zimurrak”, inolako aurkezpen ofizialik eta promoziorik gabe, ia sorpresaz plazaratu zuten. Abenduaren 5ean agertuko den “Maria eta biok” lana era berdinean joango dela deritzogu, justu Getxoko Komiki Azoka igaro ostean kaleratzeak ere… harridura pixka bat sortzen du.  Euskaraz gehiegi ez dela salduko jakin arren , Paco Roca edo Miguel Gallardoren lanen jendarteratzeak alde guztietatik esfortsu eta ilusio handiagorik ez luke beharko?

Beraz, alde batetik poztasun itzela, halako lan bikaina gure hizkuntzan irakurtzeko aukera izango dugulako. Oraingoan ere, Bego Montorioren arduran joan da itzulpena, beraz alde horretatik kalitatearen labela itsatsita darama liburuak .

Bestalde, eta hau da kolkoan daroagun beste zalantza erdia… argitalpen politika ona ote da  hegoaldeko komiki irakurle gehienok gazteleraz irakurriak ditugun liburuak argitaratzea? Bai? Ez? Zein da zure iritzia?

Advertisements

Paco Rocaren “Zimurrak” euskaraz

Astiberri argitaletxekoek iragarri berri dutenez, Paco Rocaren “Rides” (Delcourt, 2007),  euskaraz argitaratuko dute irailaren 19an. “Zimurrak” aurtengo euskal komikigintzari behar-beharrezkoa den astindua emango dio. Hortaz, hau da 2014ean Astiberrik euskaraz argitaratu duen  bigarren liburua (lehenengoa “Baleak ikusi ditut” izan zen).

Sari ugari jaso ditu komikiak: 2008an, Lucca-ko Jaialdian istorio luzeRG1cubierta.indd onenaren Gran Guinigi saria, Espainiako Kultura Ministerioak sustatzen duen Komikiaren Sari Nazionala, Bartzelonako Nazioarteko Komiki Azokaren obra onenaren eta gidoi onenaren sari nagusiak eta Tenerifeko Diario de Avisosek ematen duen komiki espainiar hoberenarena. Kritikaren oniritzia ezezik, irakurleena ere eskuratu du, dagoeneko 58.000 ale saldu baititu Astiberriren edizioak (Delcourten edizioaren salmenta kopuruaren datuak ez ditugu ikusi baina handiagoak izango direla suposatzen dugu) .

Zahartzaroari buruz hausnartzen du Rocak istorioan.
Emilio
protagonista, alzheimer gaitzaren lehen zantzuak dituela, zahar etxe batera eramango dute senideek eta, bertako bakardadea ezagutzen joango den adiskideekin tartekatuz joango da, gaitzak gero eta nabarmenago astintzen duen bitartean.

 

 

Baleak, balak eta (euskal) bolak

Patxi Zubizarretaren ustez Euskal Herriko historiaren azken lau hamarkadetako ikuspegi zabala eskainiko digu  “Baleak ikusi ditut” komikiak, Javier de Isusi bilbotarrak sinatzen duen azken lana.

Honela aurkezten digute, bere atarian, argumentoaren ildoa Astiberri argitaletxekoek: “Proventzako kartzela baleakikusiditutbatean ezagutuko dute elkar Josuk eta Emmanuelek; bata etakide ohia da, bestea berriz, GALeko kide ohia…” .  Arreta handiz irakurriko dugu Isusiren lana, noski, eta gure komentarioa ere, segidan hemen eskegiko dugu.  Duda barik, aurten  euskaraz argitaratu diren komikien artean leku berezia izango duen titulua izango da hau.

Javier de Isusi, Bilbon jaio zen 1972. urtean eta © Astiberrigaur  Extremadura aldean bizi dela uste dugu. Batez ere “Los viajes de Juan sin tierra” tetralogiagatik dugu ezaguna. Isusi Hego Amerikan barrena ibili zen urtebetez, eta bidai horretako materialak erabili zituen Juan Sin Tierra saileko liburuak aberasteko. Saila 2010. urtean bukatutzat emanez Luciano Sarasino gidoilariarekin Ometepe kaleratu zuen 2012. urtean.

Argazkia ©  Astiberri

Baina ez komikirik txarrena

Munduko komiki-haize freskoari leiho bat zabaldu dio Txalaparta argitaletxeak azken orduko sorpresa atsegin batekin. Zer eta J. C. Fernandesen Munduko bandarik txarrena euskaraz argitaratua, nazio arteko komiki adituen aldetik makina bat laudorio jaso dituen lana (merezitakoak gure iritziz). Bego Montoriok euskaratua, Harkaitz Canoren hitzaurrearekin.

Munduko bandarik txarrenak jostundegi bateko sotoan entseguak egiten ditu , eta orkestra horretako kideen © Txalapartagorabehera kaotiko eta kafkianoak  dira José Carlos Fernandes portugaldarrak  188 orrialdeko zabaleran kontatzen dituena. Suposatzen dugu ale honek serie modura planteatutako historiaren lehenengo hiru liburukiak biltzen dituela, Astiberrik gazteleraz argitaratutako orri-kopuru berarekin baitator. Portugalen ordea, (eta baita Frantzian ere), Munduko bandarik txarrena sei istorio edo liburuki ezberdinez osaturik dago.

Euskal komiki merkatuaren mugak ezagunak ditugu eta ikuspuntu horretatik Txalapartak

© Kuentro 2

euskarazko eta kalitatezko  komikigintzaren alde egin duen urratsa ausarta da. Baina Munduko Bandarik txarrena komiki eder bat izateaz gain, lan literario onenaren ezaugarri guztiak ditu.  Borges, Kafka, Pessoa aipatzen dute kritikari batzuek, hitzaurrean Nabokov aipatzen den bezala. Edo gaur eguneko terminologia erabiliz, eleberri grafikoaren esparruan koka  dezakegun lana da “A pior banda do mundo”. Azken finean literatura bai, ez , eleberri grafikoa izan ala ez izan, ziurtatu dezakegun gauza bakarra zera da: Munduko bandarik txarrena arte lan fina dela, hori seguru.