Gerra Zibila Euskal Herrian

 

gorkai1Munduko beste komikigintzek euren historiarekin egin duten bezala, adibidez Frantziako komikigintzak bere historia hainbat komikietan islatu duen bezalaxe, gureak ere, historiaren zenbait pasarte kontatzeko gaitasuna baduela erakutsi izan du sarri. Gerra Zibila Euskal Herrian izan da komikietan hainbatetan ukitu den gaia. Info7ko irratsaioan azaldu dugun bezala, gerra horretako pasarte ezberdinak (Matxitxakoko bataila, Albertiakoa, Loiola koartelaren hartzea…)   badaukate argitaraturik dagokien komiki-liburua.

“Espainiako Gerra Euskal Herrian” gaia jorratu duten komikiak banan-banan, zerrendatu ditugu sarrera honetan. Badakigu ere, beste proiektu pare bat martxan jartzekotan daudela:

Bata Verkami plataformaren bitartez gauzatu nahi dena. 1937 Los niños de la Guerra. Lotura honetan aurkituko dituzue azalpen zabalagoak. Cesar Llaguno egileak bultzatzen dabilena da bestea. Enkarterriko lurretan gerrak izan zuen garapena azalduko duen komikia.

Banan-banan gaia jorratzen duten komikiak hauek dira:

Euzkadiko guduan / gidoia, Rafael Castellano ; marrazkiak, Juan Carlos Nazabal ; euzkarazko bertsioa, Jon Muñoz]  Orain, 1994gabai

Gorka gudari : 1936 / gidoia eta marrazkia Antonio Hernández Palacios ; [euskarapena, Xabier Mendiguren] Ikusager, 1987gorkagudari.jpg

1936 Euskadi en llamas / Antonio Hernández Palacios ; Ikusager, 1981
Tristísima ceniza : un tebeo de Robert Capa en Bilbao / Mikel Begoña ; Iñaket Norma, 201101200603201_g
Diamanteak, urrea eta ikatza / Unai Iturriaga, Alfonso Zapico Athletic Club Fundazioa, 2015ikatza,urrea
Urbieta kaleko borroka / [J.J. Pi] Potxo Argitalzuloa, 2010urbietakalekoborroka
Berunezko itsasoa : Matxitxakoko guda : 1937 / Mikel Begoña Garaizar ; Ricardo M. Sendra Roque Gure erroak, 2007berunetzko_itsasoa_gure_erroak_2007.jpg
Asylum / Javier de Isusi Astiberri : CEA(R) Euskadi, Euskadiko Errefuxiatuen Laguntzarako Batzordea, 2017Asylum

 

Udaberririk ankerrena / Unai Iturriaga ; Alex Sanvi Durango 1936 Elkartea ;  Elkar 2011UdaberririkAnkerrena-1

Begien indarra : ondoraketa baten kronika / A. Uribarri ; E. Jimenez 
Habe, 1994 begienindarra

 

Gernika, bakearen eta adiskidetzearen alde / Joseba Gómez ; Amaia Ballesteros  Saure, 2015 gernikaballesteros.jpg

La muerte de Guernica / Paul Preston ; José Pablo García Debate, 201751mwiaLE2YL._SX390_BO1,204,203,200_

 

Advertisements

Getxoko azokatik Durangora

Bukatu da Getxoko Komiki azokaren XIV. edizioa.

Aurten eguraldi kaskarrak gogor astindu du Areetako geltokiko plazan kokatzen den karpa, baina haren aterpean ez da eguraldi txarrik igarri.  Makina bat ekitaldi, erakusketa, hitzaldi. Publikoaren aldetik ere ederto, behintzat iazkoak baino hobeak izan direla aurtengo salmentak azaldu digute saltoki ezberdinetan (60 saltoki jarri dira aurtengoan).  Bere 14. urteurrenean azoka osasunez ederto dabilela ematen du.

IMG_20151122_125326Gonbidatu zerrenda luze bat izan da: Johnny Ryan, Jessica Abel, Max, Daniel4123049-6781744411-Joshy Torres, Albert Monteys, Juanjo Saez, Mauro Entrialgo

Juan Giménez Katalunian bizi den marrazkilari argentinarra eta Zulet irudigile naparrak jaso dituzte Getxoko aurtengo sariak. Zuleten lanez osatutako Descarados erakusketa ere antolatu zen. Haren ondoan Espainiako Komiki Sari Nazionala jaso duen “Las Meninas” erakusketa ikus zitekeen.

Xabiroi

Bereziki erakargarria aurten Xabiroik jarritako standa. Kokapen estrategikoa izateaz gain, haren ondoan Zapart, 2016an Donostian izango den komiki jaialdiaren mostradorea zegoen. Elkarturik biak,  aldi gutxitan ikusten den euskal komiki berrien eskaintza zabala zegoen.

IMG_20151122_125346IMG_20151122_125507Adibidez, Javi Isusik Cear elkartearen babesarekin kaleratu duen Asylum. Unai Iturriaga eta Zapicoren Diamanteak, urrea eta ikatza (Athletic Fundazioak argitaratua), Zaldieroaren azken “De rerum natura” (seigarrena) edo Fructuoso eta Harrieten “Justin Hiriart”.

Aurtengo azokako komiki salduenen artean euskarazko batzuk izan zirelakoan gaude. Para barik ibili ziran Dani Fano eta Guillermo Gonzalez euren “Kortsarioen Ostatua”ren sinaketan. Baita Adur Larrea erosle ezberdinei etenik gabe dedikatuz ibili zen, Bilboko Erroa argitaletxeak kaleratu duen “Gabriel Aresti Biografikoa”

Gabriel Arestiren bizitza azaltzen du Adurrek, liburu sendoa eta erakargarrian. Sendoa diogu, orri kopuruagatik, baina baita bere diskurtsoa ondo dokumentatu eta ikertu duelako. Gainera orrietan ez da bakarrik Gabrielen bizitza agertzen dena, ez, hortxe dira garai hartako beste gai asko ere ingurubiraka: langileen gorabeherak, lehen ikastolen sorrera, euskaltzaindia edo guardia zibilen hilketen bertsio “estraofizialak”.

Erakargarria irudiak daukaten indarra eta kontatzeko darabilen modu arinagatik ere.

Bestalde, benetan pozten gara euskal eleberri grafikora salto ematera, lehenengoz, ausartu diran argitaletxeak berriak ikusteaz. Batez ere Gabriel Aresti Biografiko honen maila duten lanekin denean.

Baleak, balak eta (euskal) bolak

Patxi Zubizarretaren ustez Euskal Herriko historiaren azken lau hamarkadetako ikuspegi zabala eskainiko digu  “Baleak ikusi ditut” komikiak, Javier de Isusi bilbotarrak sinatzen duen azken lana.

Honela aurkezten digute, bere atarian, argumentoaren ildoa Astiberri argitaletxekoek: “Proventzako kartzela baleakikusiditutbatean ezagutuko dute elkar Josuk eta Emmanuelek; bata etakide ohia da, bestea berriz, GALeko kide ohia…” .  Arreta handiz irakurriko dugu Isusiren lana, noski, eta gure komentarioa ere, segidan hemen eskegiko dugu.  Duda barik, aurten  euskaraz argitaratu diren komikien artean leku berezia izango duen titulua izango da hau.

Javier de Isusi, Bilbon jaio zen 1972. urtean eta © Astiberrigaur  Extremadura aldean bizi dela uste dugu. Batez ere “Los viajes de Juan sin tierra” tetralogiagatik dugu ezaguna. Isusi Hego Amerikan barrena ibili zen urtebetez, eta bidai horretako materialak erabili zituen Juan Sin Tierra saileko liburuak aberasteko. Saila 2010. urtean bukatutzat emanez Luciano Sarasino gidoilariarekin Ometepe kaleratu zuen 2012. urtean.

Argazkia ©  Astiberri