Hemen da Migel Marmol

Hemen da Migel Marmol. Hainbat urteren osteko lanaren buruan Dani Fano ilustratzaileak  zabaldu zituen Getxoko azokaren aterpean inprentatik heldu berri ziren kartoizko kutxak, eta bat-batean airean zabaldu zen paper  eta tintaren usain paregabea. Eta han zegoen Migel Marmol, komikiaren pleguetan, eta hemen dugu Migel Marmol, gure artean.

Baina nor da Migel Marmol? 1930. urtean El Salvadorreko Alderdi Komunistaren sortzaileetako bat bera izan zen. Bi urte geroago El Salvadorreko mendebaldean, lurjabe handien kafe-sailetan batez ere, nekazari indigenen eskualdean sekulako altxamendua sustatu zuen Alderdiak, baina altxamenduaren porrotak errepresio bortitza ekarri zuen ondoren. Indigenen kontrako benetako sarraskia burutu zuen gobernuak. Matxinatu ziren gehienak eta matxinatu ez zirenak ere,  garbituak izan ziren. Alderdi Komunistako koadroek ere larrutik ordaindu zuten euren esku-hartzea. 1932 urte beltza izan zen El Salvadorreko iraultzaileentzat, Migel Marmolentzat ere bai, fusilatua izan baitzen. Komikiaren narrazio maila beti bikaina den arren, bikaintasunaren maila goratu egiten du Dani Fanok kapitulu honetan eta sokatik zintzilik ageri den nekazari buruzagiaren irudia sinez da hunkigarria. Baina komikiaren protagonista, Migel Marmol, fusilamendutik bizirik irten zen, liburuaren tituluak aditzera ematen duenez, hura izan  baitzen Marmolen jaiotzetan seigarrena eta Alderdia berrantolatzen aurrera segitu zuen…  borrokan estutasunean, baina bizipozez gainezka beti.

Eta Migel Marmolekin batera heldu dira ere aspaldiko idazle batzuen oihartzunak: Eduarno Galeano, Roque Dalton… Heldu da mapetan gutxi batzuek baino koka dezaketen herrialdearen izena, El Salvador, eta pakete berean heldu dira Guatemala eta Honduras ere, azken batean eskualde osoaren kronika eraikitzen baita, kapituluz kapitulu, eleberri grafiko sendo honetan. Are gehiago, esango nuke XX. mendeko mundu-kronika bat ere badela komikia, gure historia Europa eta Ipar Ameriketako sarraila-zulotik begiratzeko ohituegiak bait gaude, jakin dezagun jakin ordea, badirela beste sarraila asko iragana zabaldu eta ulertzeko.

Sendotasuna aipatu dugu gorago. Sendoa da narrazioa, logikoa, ondo ordenatua, dokumentazioz ondo hornitua, ez lar eta ez gutxi, behar dena baino erakutsiz, ez da galtzerik mailaz maila gora doan narrazioaren eskaileran. Agerikoa da San Salvadorreko Hitzaren eta Irudiaren Museoaren aldetik jasotako laguntza probetxuzkoa eta ezin bestekoa izan dela komikiaren egikeran. Zalantzarik izatekotan gainera, aukera du irakurleak atzekaldeko gida onomastikoan kontsulta egiteko. El Salvadorreko historian mugarri esanguratsuak izan dira gidan ageri diren pertsonaiak eta nabarmena da alde hau ere komikiaren egileak maitasun pazientziatsuz eta arreta guztia jarriz  konposatu duela. Biografia bakoitza El Salvadorreko iraganera begira dagoen lehio berri bat da.

Azken hamarkadetan ez-fikzioaren lurretan gero eta maizago barneratuz ibili da komikigintza. Kazetaritza, filosofia, historiaren mugak zeharkatu ditu behin eta berriro emaitza hibridoak sortuz. Erabateko sailkapenak zaildu egin dira eta esku artean darabilgun liburua esandakoaren adibide garbia da. Migel Marmolen Hamaika eta bat jaiotzak komikia izan arren, komiki huts eta ederra, mereziko luke duda barik El Salvadorreko historia liburu onenen artean apaletan leku bat izatea.

Bere osotasunean zein binetaz bineta, orriz orri, plantxaz plantxa (banaka edo binaka),  gozamen estetikorako aukera paregabea da liburua. Dani Fanoren grafismoa komiki errealistaren korronte oparora garamatza, baina baditu  bere marrazkerak sano pertsonalak diren ezaugarriak. Pertsonaien bisaiak lantzeko era adibidez, karikaturatik gertu ibili arren, indar handiko pertsonaiak sortuz, ez da komiki-karikatura hutsean sekula erortzen, eta frogatzeko hor daude bineta-atzeak, dekoratuak, paisaiak, animaliak, landareak… zehaztasun eta fintasun osoz marraztuak. Eta beste horrenbeste esan behar giza gorputz-jarrera bihurrienak irudikatzeko duen erraztasunari buruz.

Baina errealismoaren korrontean kokaturik ere, ez dauka egileak binetak gehiegi errekargatzeko joerarik, errealismoa bai, baina errealismo garbirako joera da nagusia, eta ondo aukeratutako elementuz osatzen dira binetak.

Akabatzeko. Liburua jatorriz gazteleraz idatzia izan da, baina momenturo aldamenean Koldo Izagirre idazle ezaguna izan du Danik, euskarazko bertsioa itzulpen soila izan ez zedin. Eta hizkuntzaren aldetik ere maila bikaina eman du Migel Marmolen hamaika eta bat jaiotzak. 

 

Eta orain hemen hago Migel , gure artean, beti tarrapataka bizi beharrak amaitu dira. Azkenean atseden pixka bat hartu ahal izango duk maisulana den komikiaren epeletan.

Advertisements

3, 2, 1… Getxo!!

Ostiral honetan Getxoko Komiki Azokaren edizio berri bat ospatuko da, hamazazpigarren edizioa izango da aurtengo.  Urriaren 19tik 21era binetaren munduaren zerikusia daukaten liburu-denda, argitaletxe, merchandising-denda eta fanzineen salmenta-guneak kokatuko dira Areetako karpan.

Camille Jourdy, Jason Lutes, Javier Pulido edo Nazario bezalako atzerriko gonbidatu ospetsuak izango ditugu bertan. Azpimarratzekoa  Nazario komikigile espainiarrak jasoko duen omenaldia. Kontrakulturaren bide bihurgunetsuetan barrena ibilitako egile handia dugu Nazario.  

Baina lerroburuetan, ez dakigu zergatik, agertzen ez diren egileak ere izango dira Getxon. Lerroburuetan ez, baina Getxoko Komiki Azoka azken urteetan gehien auspotzen duten egileak berriro ere Xabiroi standaren inguruan bilduko dira.

Urtero legez Dani Fano arduratuko da Ikastolen Elkarteak sostengatzen duen standaren antolaketa lanarekin. Dani Fanoren jarraitzaileek badute aurten gainera pozteko beste arrazoi bat,  inoiz osatu duen lanik borobil eta mardulenarekin baitator Getxoko plazara, Migel Marmolen hamaika eta bat jaiotzak. Xabiroi edo liburuaren editorea izan den Astiberri argitaletxeko mahaietan erosteko aukera izango duzue.

Udazkeneko bigarren nobedade galant bat argitaratzen du Xabiroik, Haur Besoetakoa saileko bigarren albuma: Paristik datorren artista. Egileetariko bat larunbatean eta baita igandean sinatzen izango duzue Xabiroieneko standean, Sanvi marrazkilaria hain zuzen. Belatz ilustratzaileak Lucio Urtubia ekintzailearen bizitza biltzen duen eleberri grafikoarekin parajetuko da Getxora.  Aurtengo nobedade arrakastatsuenetako bat izanik larunbatean izango duzue egun osoz Getxoko standean.

Bestalde Asiskok inprentan liburu berri bat prest duen arren, AztiHitzak,  ez du lortu Getxoko azokara garaiz heltzea (kontuan hartu behar Getxoko azokaren datak aurreratu izanaren ondorioetako bat hau dela) baina  Durangokorako bai ziurtatu duela iruindarrak bere presentzia.

Eta Getxoko azokarekin jarraituz han izango dira ere Julen Ribas Guillermo Gonzalez, Adur Larrea, Iñaki Holgado, Zaldieroa… gure komikigintzaren ordezkaritza bikainena eta arkatzak zorrotz liburuak sinatzeko prest izango dira guztiak beti bezala Xabiroiko standean (hemen behean dituzue sinatze txandak).

Harriet argitaletxea ere, prest izango da aurretik Komikerin iragarri genituen liburu berriekin. Kalean dira Tomoë, Hasiera berri bat eta Mutuaren hitza.  (Atxikituriko loturan aurkitu dituzue xehetasun gehiago).

TOMOE T 1 EUSKERA.indd

Azkenik, aurten zoritxarrez Luterl taldeko lagunek, agenda arazoak tarteko, standik jarriko ez dutela azaldu digute, baina bertatik bisitan behintzat pasatuko direla ziurtatu dute.

 

 

Getxoko komiki azokak, hamabost eta aurrera!

Aurten ere ez dugu hutsik egin Areetako Xake plazako zitara.  Getxoko Komiki Azokahamabost urte bete ditu aurten eta ez genuen galtzeko asmorik. Azaroaren 18tik 20ra ospatu den aurtengo edizioak sasoian eta bizi-bizirik mantentzen dela erakutsi digu.   Aurton, 60 salmenta postu jarri dira guztira, bisitari eta salmenten datu zehatzik ez badugu ere eta bertan entzun dugunaren arabera sentsazio orokor on bat geratu da airean.

Erakusketa eta mahai inguruez gain, egileen sinatze txandak ere arrakasta izan dute Komiki Azokan. Jende ilara luzeak osatu dira Horacio Altuna, Natacha Bustos eta David Aja euren lanak sinatzen ari ziren mahaien aurrean. Xabiroi eta Harriet argitaletxeen standen aurrekaldean bildu zen urtero bezala euskal komikigile troparik oparoena. Daniel Redondo eta Gregorio Muro “Harriet”, Dani Fano, Joseba Larratxe, Adur Larrea, Iñaki Holgado, Guillermo Gonzalez, Julen Ribas, Alex Sanvi, Zaldieroa… unnamed-1
unnamed

Beraz, euskal komikigintzak aurtengo edizioan ere, leku propioa izan du azokaren erdigunean, eta eskertzekoa da Getxoko zita honen alde Xabiroik egiten duen apustua, euren bultzadaz egile kopuru handia aurkezten delako Getxon urtero.

Luterl  dugu urteroko beste erreferentzi fidela, azoka sortu zenetik urtero presente izan den talde ondarrutarra. Euren standean Arantza Ibarra eta Kaiet Bengoetxea egileak topa genituen, Mobilak labetik atera berri den komikia sinatzen jo ta ke.  Lana oraindik ez dugu irakurri baina, seguruenik, Komikerin izango duzue laster honen berri.

Harkaitz Cano eta Iñaki Holgadoren, binetazko bikote izeneko erakusketa egon zen ikusgai ere. Elkarrekin argitaratu dituzten hiru! albumetako orrialde garrantzitsuenen sortze-prozesua erakutsiz. Gidoiatik, lehen zirriborroetara, tintazko marrazkietara, azken koloreztatzera, hots, komikia egiteko prozesu osoa ikusi genuen ormetan jarritako paneletan. Iñaki Holgado bera izan genuen luxuzko gidaria.

Besterik? Bai. Makina bat kontu. Baina ez gaitezen gehiegi luzatu.

 

 

Parrapean… eta hirugarrena

Amaitu ziran ‘Parrapean-Komiki Egunak’.  Euskal Komikigintzan espezializatu den jaialdi honen hirugarren edizioa pasadan urriaren azken astean burutu zen Begoñako eta Santutxuko hainbat lekutan. Erakusketak, omenaldiak, liburu aurkezpenak eta zuzeneko emanaldiak ez ziran falta.

Komiki egunen Laburpen modura ondorengo bideoa argitaratu da

 

Ardatz bi izan ditu aurtengo Parrapean jaialdiak. Bat Antton Olariaga. Ilustratzaile handia Bilbon omendua izan da. Bere komikigintzan egin duen 14716345_10207730715726978_6517010265816760393_nibilbidea errepasatzen duen  Marra eta Hitza erakusketaren antolatu zen Begoñako liburutegia.  Aurtengo Joseph Camino saria berak jaso du ere.

Bigarren ardatza, Kataluniako komikigintza izan zen. Mahai-inguru bat antolatu zen urriaren 28an Santutxuko Udaltegian. Merçe Canela, Cavall Forteko zuzendaria eta  Cristina Losantos eta Oriol Garcia komikigileak, elkarrizketa luzean aritu ziran Xabiroiko zuzendaria den Dani Fanorekin. Ekitaldia zuzentzen Igor Leturia  komiki aditua primeran ibili zen. Ideia eta esperientzia truke emankorra izan zen duda barik.

Bilboko Casal Bilbaoko lagunek, arratsaldea girotu zuten Karmelo plazan egindako Castanyadarekin.

img_20161029_182948

Euskal komiki aurkezpenak ere izan ziran: Harkaitz Cano eta Iñaki Holgadok “Museo bilduma”. Gregorio Muro “Harriet”ek eta Daniel Redondok “Ion eta Mirka” , 80. hamarkadan kaleratutako komikiaren berrargitarapena, orain Harriet edicionesen eskutik kaleratu da. Ion Iñaki Artetxe izan zen liburu honen aurkezle bikaina, eta baita geroago aurkeztu zen liburuarena ere, S.O.S Lusitaniarena. Kasu honetan, Parrapean jaialdira Patrice Ordas, komikiaren gidoigilea,  bretainiatik heldu zen zuzenean Santutxura komikia aurkeztera.

 

‘Wanne – Eickel Martutene’  izeneko erakusketak Marlene Krause eta Irkus Zeberioren lanak Bilbora ekarri zituen. Erakusketa Begoñako liburutegian emandako tailerrarekin osatu zuten:  ‘Danbalahara! Euskal onomatopeiekin lanean’ .  Bidebarrietako liburutegian “Komikiak gerra zibilean” erakusketa antolatu zen.

Urtez-urte indar gehiago hartzen duen euskal komiki merkatua ere Karmelo plazan izan zen.

Komiki Egunak La Nube pubean bukatu ziren. Bertan 4 komikigile aurrez aurre jarri ziren marrazketa dema interesgarrian. Axpi, Josevisky, Oriol Garcia eta Sussana Garcia.

Zuzeneko ekitaldiaren ostean, publikoa gehiagoren zai geratu zen. Baina hori, behar bada, datorren urtean izango da, Parrapean komiki egunen IV edizioan.

 

 

 

 

18. Komiki jardunaldixak Ondarrun!

unnamed_5683

Bai, hala da. Ondarroako Komiki Jardunaldien edizio berri bat antolatuz, berriro ere Luterl taldeko lagunek marka berri bat ondu dute.   Aurten ospatuko den   edizioarekin, Euskal Herrian komiki jaialdi  beteranoena bezala finkatzen dira. 18 edizio  komikigintzaren alde lanean, ez da ez edozelako marka, batez ere azken urteetan erakundeen diru laguntza barik ospatu dela kontuan izanda. Baina oraindik ere, gogor eta gogoarekin ekinean segitzeko prest daudela erakusten digute ostegunean zabalduko den jaialdiko programazioa ikusirik.

untitledUdal Erakusketa Aretoan, Xabiroi 10 urte! erakusketa ikusgai izango da, aldizkariko azal guztiekin eta egileen original ikusgarriekin. Urtarrilaren 22tik 31ra zabalik izango da.

Kontzertu mundiala eskainiko dute DEF CON DOS taldeak eta Naranja Azule DJak. Ondarroako Beikozini aretoan izango da kontzertua, urtarrilak 23an gaueko 11etan.  Kontzertu honekin Aitor Badiola Ibarluzea (1967-2008), LUTERL Taldeko kidea izan zena, omentzeko asmoa dute.

Irratsaio berezia izanen da Ondarruko GLOBHITORadixu irratian urtarrilak 27an, komikien gaia jorratzen duen Azken Mohikano” programan (105.5 FM edo radixu.info). Horrez gainera, jardunaldiak ondo ospatzeko, Globhito boletinaren ale berri bat argitaratu dute.

Amaitzeko, Udal Erakusketa Aretoan Dani Fano marrazkilariak gaztetxoentzat “solasaldi marraztua” deituriko ekitaldien bi saio iragarri dira urtarrilaren 28rako.

Ondarru aldeko lagunok, komikigintzaren alde horren fin lanean diarduen talde bat izateagatik zorionak!

Parrapean jaialdi txikerra baina betea

 

Bilboko Udaleko Kultura Sailak ‘Parrapean-Komiki Egunak’, Euskadin egiten den euskarazko komikiari buruzko jaialdiaren bigarren edizioa antolatu du. Urriaren 31ra arte, Begoñako eta Santutxuko udaltegiek eta Karmelo plazak jarduera egitarau zabala jasoko dute eta guztiak ere doakoak izango dira. Horien artean hitzaldiak, tailer monografikoak, zine proiekzioak, argitaratu diren azken lanen aurkezpenak eta euskarazko komikiaren bigarren azoka egongo dira.

Komikigile zein komiki aditu andana bertatik pasatuko da: Gregorio Muro, Amaia Ballesteros, Dani Fano, Guillermo Gonzalez, Amparo Acarregui, Marika, Mamen Moreau, Isabel Franc, Josune Muñoz, Adur Larrea, Axpi, Francisco Fructuoso, Ioni Artetxe, Igor Leturia, Mikel Mardones, Asisko Urmeneta…

Hona hemen programazioa aurkezteko argitaratu den bideoa

 

 

Kortsarioen ostatua, Laster Salgai! Coming Soon!

Kortsarioen ostatua dugu Dani Fano eta Guillermo Gonzalezen eskutik datorren komiki berria. Xabiroi kalitate-labelaren bermea duen produktua, urri honetarako izango duzue liburudenda hoberenetan salgai.

Bai itxuraz eta bai mamiz, 66 orrialdeko komiki bikaina eta dotorea da 6 ataletan banaturik datorren albuma. Kortsarioen istorio ezberdinak dira Donostiako ostatu bateko bezeroen ahotan, banan-banan liburuaren zehar agertzen doazenak. Ez dira, kasu gehienetan, amaiera atsegineko ipuintxoak, heroia beti garaile geratzen den horietakoak. Halakoak izaten ziran, adibidez, Barbe-Rouge Charlierren  pertsonaiaren  ibilerak, urkamendi edo galbidetik azken segundoan salbazioa beti aurkitzen zuena. Ez, ez dira horrelakoak Kortsarioen ostatuan sagardo gazi edo gozoa edaten duten pertsonaien ibilerak. Gure mundu madarikatuko nabigatzaileak izanik, benetako heroien, galtzaileen, zintzoen, edo traidoreen metamorfosia pairatuko dute orrialdez orrialde.

Istorioak, pertsonaiak bezala, erpin anitzetakoak dira. Horrek, eta dokumentazioaren zehaztasunak, eransten diote komikiari aberastasun puntu bat. Liburu onenekin gertatzen den legez, behin baino gehiagotako irakurraldi  lasaia onartzen duen liburu horietakoa da “Kortsarioen ostatua”.

Beraz irakurle, zeren zain hago?  Sar hadi Kortsarioen ostatura, arraioa!

Bideoa

Marrazketa Nagusia Bilbon

Bilboko Aste Nagusian suziri eta kantak, dantza, jan eta edanen artean ere izan da marrazketarako tarterik.  27 ostegunean kasurako. Algara txosnan herri bazkari bat izan zen eta bazkalostea Amets Arzallus eta Unai Iturriagaren bertsoek animatu zuten. Dani Fano eta Adur Larrearen esku abilek bertsolarien berba eta ideia nagusiak marra bihurtzen zutelarik.  Aipatzekoa Jabier Lauzirika, Apolok, ekitaldian izan zuen garrantzia. Uztailean zendu zen Apolo, Gabriel Arestiko irakaslea, Zenbat Gara Elkarteko eratzailea, euskal eragile gogotsua.

Ostiralean berriz musika eta marrazketa lotzen zuen bigarren ekitaldi bat ospatu zen La Ribera aretoan. La fiesta del Garabato izena duen jaialdian, DJak musikari eman eta marrazkilariek ondo egiten dakitena egin zuten.. Koldo Serra, Borja Crespo eta Chicks on Kicks DJen batutapean

Kike Infame , Dani Maiz, Iñaket Mh, Oskar Blanco García, Mamen Moreu, Alberto Muriel, Alex Orbe, Pedro Colombo, Jose Carlos Torre Sánchez, Gorka Belasko, Amaia Ballesteros, Roberto González, Borja Crespo eta Koldo Serra bera, ibili ziran.

Umore on, umore gaizto

Donostiako Komikigunea aitzindaria bihurtu zaigu Komikien inguruko dinamikak aurrera eroaten eta larunbat honetarako ekitaldi berri bat iragarri dute. Datorren urteko ekainean egingo den ZAPART! komiki jaialdia iragartzeko asmoarekin Kalejira-karikatura bat burutuko dute. (Hori da, Zapart! 2016ko hiruzangoekainean, zuon ajendetan ondo apuntatu beharreko data).

Donostiako Koldo Mitxelena eta Artzai Ona inguruan, 11:00etan trikitixa dionuei jarraiki, errotalagailuak eskuetan, Antton Olariaga, Asisko Urmeneta, ZaldiEroa, Adur Larrea eta Dani Fano  lanean arituko dira .

12:00etarako segizioa Errege Katolikoen kaleko KOMIKIGUNEra helduko da, eta bertan Dani Fanok zuzendurik mahai inguru bat egingo dute komikigileek umoreari buruz: UMORE ON, UMORE GAIZTO. BINETEN AZIDO SATIRIKOA.

Datorren zapaturarte!

 

 

Xabiroik 10 urte aurten beteko ditu

Duela 10 urte Ikastolen Elkarteak euskarazko komiki aldizkari bat sortzeko apustua egin zuen, gazte (edo gazte sentitzen direnei) zuzendua. Hamarraldi oso bat joan da baina emandakoak hemen geratu dira. Hamarraldi oso bat joana da, bai, hiru hilabetero 36 orrialde inguruko aldizkariak kaleratuz eta aldizkarian agertutako istorioak bildu eta albumak ia urtero argitaratuz. Joanak dira urteak, bai, baina zazpi album eder horiek ere hor geratu dira, azkena, lehen edizio osoa agortu duen Unai Iturriaga eta Sanviren “Haur besoetakoa”. 

16036700922_b7e2f429d8_c

(Dani Fano, Igor Leturiagaz Parrapean komiki egunetan)

Xabiroi  da gaur euskal komikigintzan daukagun motore egonkor bakarra, hori horrela da, eta hau Ikastolen Elkarteko sostenguari zor diogu komikizaleok batez ere. Baita, aldizkariaren  aurrean dabilen ekipoari ere. Puntu honetan Dani Fano aipatzea ezinbestekoa dugu, Xabiroi aldizkariaren lemazain nagusia, erakutsi dituen ezaugarri guztiengatik lan horretarako pertsona aproposena dela erakutsi baitu. Baina gaitasuna izateaz aparte motibazioa ere beharrezkoa izaten da ofizioa ondo betetzeko eta hori ere ez zaio inoiz falta izan. Azken esaldia hurrengo puntua irakurriz ulertuko duzue hobeto.

Xariboiren geroa

Lorpenak lorpen, Xabiroiren ibilbidea ez da hemen bukatu, 10156155_749432578457089_7395355988648054176_nalderantziz, oraingoan apustu gogorrago batekin hasi dute urtea berria.  Lehenengo apustua maiztasunarena izango da. Hemendik aurrera aldizkaria urtean lau aldiz argitaratuko da. Martxa berri honi eusteko baina, derrigorrezkoa izango da bigarren apustua aurrera eramatea, harpide berrien laguntza lortzearena. Zure laguntza ere eskertzekoa izango da, hemen klik erraz baten bitartez egin zaitezke bazkide. 12 € lau komikiren truke! hori baino mauka handiagorik ez da munduan.

Zorionak eta urte askotarako Xabiroi!

Xabiroi aldizkaria azalez azal (2005 – 2014)

© Xabiroi

1

2

3

4 5 6 7 8 9 10 11 11bis 12 13 14 15 16 17 18 20 21 22 23 24 25 26 29 30 31 32xabiroi_34_abendua2014