Isaline, hirugarrena: Zakurrezko sorginkeria

Fantasiazko abentura koloretsu berri bat, jende gaztearentzat erabat pentsatua, kaleratu berri du Harriet argitaletxeak: Zakurrezko sorginkeria.

Sorginak eta gazteen kezkak uztartu egiten dira Isaline seriean. Oraingo honetan, Isaline sorgin txikia belar-dendara joan beharra dauka bere amamaren agindua betetzera, izan ere, amamak belarrak behar ditu bere edabeetarako . Frolik lagunarekin batera Isaline belar-dendara doanean, Frolik Isalinez guztiz maiteminduta dagoela jakingo dugu, eta ospatu behar den sorgin-dantzaldira gonbidatzea pentsatu duen arren, ez du ausardiarik gonbitea Isalineri luzatzeko.

Japoniar shojotik gertu dagoen komiki europearra

9-15 urte bitarteko nerabeentzat pentsatuta dagoen seriea da Isaline, batez ere emakumezko gazteak dira nagusiki egileek erakarri nahi duten publikoa. Bere ezaugarriengatik, manga estilotik gertu dagoen komikia da, eta zehatzago esateko, Shōjo izeneko mangaren adarretik gertuago oraindik. Yllia marrazkilariak eragin horren azalpenak ematen ditu: “gaztetan manga kulturaren zale bihurtu nintzen, Japoniera ikasteraino”. Beraz, askotan euskaraz mangarik ez dagoela esaten dugunean, eta zoritxarrez hala da, manga gaurko gazteek, alde handiz, gehien irakurtzen duten komiki mota delako, ba, esan dezakegu, album europearraren formatuan argitaratutako manga estilotik gertu dauden komikiak baditugula euskaraz. Adibide bat hemen duzue: Isaline.

Bamboo-Harriet harreman emankorra

Komikia jatorriz, Frantzian argitaratu zuen Bamboo argitaletxeak, eta Miel Anjel Elustondok euskaratu ditu L’Hermenier gidoigilearen testuak. 2016 hasi zen argitaletxe donostiarraren eta burgundiarraren arteko harreman emankorra, eta aurreratzean ere, aurten bertan, harreman horren fruitu berriak ezagutuko ditugu.

2010-20: Haur eta gazteen komikigintzarako ere, hamarkada oparoa

Zorionez gure komikigintzaren gaurko panoraman adin guztietarako egokiak diren gero eta komiki gehiago aurkitzen ditugu; baita ume eta gazteentzat ere. Artikulu honetan 2010-2020 urteen arteko gazte eta umeentzat komikiak aztertzen ditugu.  

Irakurle beteranoenek gogoratuko duzue aspaldian komikiak, tebeoak, haurrentzako produktutzat jotzen zirela. Tebeoa, Hego Euskal Herrian zabaldu zen izendapena da, komiki-aldizkaritxo xume eta merke bat izendatzeko erabiltzen zena, gure haurtzaroan edozein herriko kioskoan ogerleko baten truke eros zitekeena. Egungo tebeoaren oinordekoak Xabiroi eta Irria aldizkariak bihurtu dira. Baina orduko argitalpenen aldean kalitate askoz handiagoarekin inprimatzen dira gaurkoak; eta orduan baino askoz gehiago zaintzen da egileen autoretza. Gainera, Xabiroi aldizkariaren kasuan, aldizkaria album formako lan luzeagoak publikatzeko plataforma ere izan daiteke (hauxe izan zen bere garaian Tintin, Spirou, Pilote eta beste aldizkari franko-belgikarrak komikiak kaleratzeko estrategia) .

Irria, 2 eta 8 urte bitarteko haurrei zuzenduriko hilabetekaria
Tebeoetatik eleberri grafikoetara

Euskaraz, Pan-pin, eta ondoren, Kili-kili eta Ipurbeltz tebeoek izan zuten berebiziko garrantzia. Baina 90eko hamarkadaren ondotik, ohiko komikigintzaren gainbehera heldu zen. 90. hamarkadaren bukaeran nazioarte mailan irakurle helduarentzat  sortutako produktu “serioa” bihurtu zen komikia, nobela grafikoaren izenpean; komikigintza berriaren olatua atzerapenarekin Euskal Herrira ere heldu zen. Ordurako komikigintzak erabat galdua zuen irakurlego gaztearen estimua; ume eta nerabeak askoz interesatuago baitzeuden  bideojokoetan, kontsoletan eta antzeko produktuetan.  

Arian-arian , haur-gazteentzako komikiek medioaren etorkizunerako hain garrantzitsua den espazioa berreskuratzen ari dira, 2015 urtetik aurrera, batez ere.  Banan-banan, eta alfabetikoki ordenaturik, beherago aurkezten ditugu berpizte horren “errudunak” nortzuk izan diren.

Bilboko argitaletxeak baditu lehen irakurleentzat oso egokiak diren komikiak. Azpimarratzekoa da Waluk seriea. Waluk, klima aldaketara egokitzen ikasi duen hartz polarra da. Istorio samurrak dira Emilio Ruizek sortu dituenak, eta  Ana Mirallesek, akuarela teknika trebea ezin baino hobea erabiliz, irudi zoragarrietan moldatu dituenak. Hiru ale argitaratu dira dagoeneko. 

Waluk, klima aldaketaren arazoa umeei hurbiltzen dien hartz polarra

Aurten gainera, Astiberrik Txikiberri izeneko bilduma jarri du martxan. Etxeko txikientzat aproposak diren komikiak, katalanetik, galizieratik eta frantsesetik itzultzeari ekin dio, eta ondorengo komiki-serie ezberdinen lehen zenbakiak argitaratu dituzte: Biga 1. Benetan identifikatu gabeko animalia, Uxio eta Claude eta Morino 1. Madarikazioa.

Astiberri argitaletxearen aurtengo haur-komiki nobedadeak

Bartzelonako argitaletxeak  Super Patata izeneko seriea argitaratzeari ekin zion duela bi urte, eta dagoeneko serieak hamar titulu argitaratu ditu. Zein baino zein dibertigarriagoak dira Super Patataren abenturak. Lehen irakurleentzat guztiz gomendagarria da seriea, irakurtzeko erraza baita, eta komikiaren egileak, Artur Laperlak, trebeki erabiltzen dakielako marra-arineko irudiak, gainezka egiten dion irudimenak sortarazten diona islatzeko. Serie osoa gure artean aparteko arrakasta izaten ari da. 

         Super Patata, Super Arrakastatsua, hile honen bukaeran 10. alearekin borobilduko dute seriea

 

Euskal egunkaria gure egungo komikigintzaren hiru izar handiren babeslekua da: Antton Olariaga; Patxi Huarte, Zaldieroa ; eta Iñaki Martiarena Otxotorena, Mattin. Lehenengo biek tira komikoaren formatua lantzen dute egunero, Zakilixut eta De Rerum Natura izeneko komiki-sail beteranoetan. Hirugarrenak, Mattinek, Belardo pertsonaiaren istorioak marrazten ditu larunbatero Mantangorri gehigarrian, lehenago Euskaldunon Egunkarian agertu zen (Espainiako “justiziak” komunikabidea itxiarazi zuen arte). Belar-meta bat Belardo izanik, Berriak liburu batean”enfardatu” du: Belardo, ba al zatoz?

Irudi honek alt atributua hutsik dauka; bere fitxategi izena belardo.jpg da
Belardo, Mantangorriko orrietatik, liburu batean bizitzera pasatu den belar-meta.

Urnietako argitaletxeak haurtzaroaren eta nerabezaroaren arteko adin-tarterako interesgarriak diran hainbat izenburu kaleratu ditu dagoeneko; gehienak Frantzian izandako arrakastaren bermearekin euskarara ekarriak izan dira; eta ez da dudarik, gazteentzat erakargarriak abenturazko edo amodiozko kontakizunak izaten direla gehienetan. Halakoak dira Harald eta Ignir-en altxorra , Isaline: sukaldaritzako sorginkeria, Isaline: Sorginkeri izoztua, Inoiz ez … azken titulu hau, adibidez, Bruno Duhamel komikigilearena dugu. Herriko politikariei, eta baita naturen indarrei, aurre egiteko gai den amama zahar eta itsuaren parabola interesgarria. Urtea bukatzeko, Brunoren azken lana kaleratu du argitaletxeak: #Kontaktuberria.

Baina ezinbesteko liburua, gure ustez, Elefantearen tristura da. Barru-barrura iristen den istorioa, batzuetan gazia, besteetan gozoa, momentu oro sentikorra edo lazgarria; baina, era berean, mezu itxaropentsu eta baikor bat usten digun kontakizuna ere bada. Alderdi grafikotik azterturik, Nina Jacqmin, belgikar marrazkilari gaztearen lana bikaina da. Ikatz-teknika erabiliz, eta koloreei dagokienez, urdinera eta gorrira mugatuz, goibeltasun giro batean biltzen du istorioa. Gure ustez, hamarkadako izenbururik aipagarrienetako bat hauxe da.

Elefantearen tristura, Nicolas Antona eta Nina Jacqminen lan zoragarria

Derrigorrez aipatu behar dugu Ipurbeltzen garaietako Miguel Berzosa donostiarraren Mintxo pertsonaia, Harriet argitaletxeak berreskuratu duena. Gaurko umeen artean orduan bezain arrakastatsua izaten segitzen duen umorez betetako liburua. Bruguera etxearen ikutua dute Berzosaren istorioak, baina Mintxoren patua ez da, Bruguera pertsonaien kasuan bezala, aldez aurretik erabakita izaten. Mintxo herrikoia, kuxkuxero eta atsegina dugu, gauzak ondo ateratzen zaizkio batzuetan, beste batzuetan, ordea, ez hainbeste.

Eta aipatu behar da, nola ez, euskal zientzia-fikzioaren generoaren ikur handienetako bat dena, gaurkotu ondoren, berriz ere plazaratua izan zena 2016an, Jon eta Mirka. Komikia nerabezaroaren aurreko irakurleei zuzenduta dagoen arren, duen kalitateagatik edozein adinetako irakurleek gozatzeko modukoa da. Harrieten gidoiaren fantasia, Daniel Redondoren marrazki fina eta zehatzarekin bikain uztartzen dira; seguruenik marrazkilari donostiarraren lan aipagarrienetako bat hauxe da.

Harriet argitaletxearen katalogo anitza da, baina nerabeei eta gazteei zuzendutako irakurketak dira nagusi.

Jordi Bayarri egile valentziarra zientzialari ezberdinen bizitzak komikiratzeari ekin zion duela urte batzuk, 2012an zehazki, Galileo Galileiren bizitza komikira eraman zuenean. Euskaraz 2015ean kaleratu zen IkasElkaren eskutik, eta ordurik hona, badira beste sei liburu ondorengo urteetan argitaratuak izan direnak. Galileoren ostean Newton etorri zen, gero Marie Curie, Darwin, Aristoteles eta azkenik, Hipatia.  Jordi Bayarriren estiloa arina eta umoretsua izan arren, umeen irakurketarako egokia, ez da horregatik historia eta zientziaren zehaztasunetik urruntzen.

Jordi Bayarri, zientzialarien biografietan espezializatu den autorea

(Luterl taldea)

Euskoman: Izan ala ez izan,  komikia 2014ean kaleratu zuen Ondarruko Luterl taldeak. Ioni Artetxe da gidoiaren arduraduna eta Kaiet Bengoetxea marrazkia eta kolorearena, bere aldetik. Superman heroi antiheroikoaren binetak jatorriz Mantangorrin, Berriako gehiagarrian, argitaratu ziren.

(Turko comics)

Buyan komikia euskaraz argitaratzeko, komikiaren egileek Turko Comics izeneko zigilua sortu zuten, eta horrela, 2019an Buyan komikiaren euskarazko edizioa kaleratu zuten.  Aritz Truebak irudietara eraman zuen Martin eta Xabier Etxeberria anaiek idatzitako gidoia. Hirurok komiki sendo eta borobil bat osatu dute, abenturaz eta emozioz josirikoa. Fantasia, mitoak eta historia dira Buyan eraikitzeko erabilitako osagai nagusiak; eta noski, eraikinaren porlana Aritzen marra garbiko estilo bizi eta dotorea izan da.


Buyan, kutsu mitologiko duten ezpata-abenturak

  

Pendulu baten erregulartasunarekin, urtero-urtero album eder bat uzten joan zaigu Ikastolen Elkartearen babesa duen Xabiroi aldizkariak. Badira 14 urte aldizkaria sortu zela, eta badira 13 kaleratu dituzten albumak. Behean zerrendaturik amaitzear dagoen hamarkadan plazaratu direnak. Gazte, ikasle zein ikasleen gurasoei interesa lekizkiekeen komikiak dira. Gidoiaren eta marrazkiaren kalitatea duten lanak dira, Xabiroi inguruan Euskal Herriko lehen mailako egileak biltzen baitira. Kaleratu berri den azken-azkena, Asisko eta Joseviskyk osatutako bikote artistikoaren lana dugu, Basolatik berri onik ez .

Arian-arian, komiki ondare garrantzitsu bat sortu du Xabiroik

 

Indiara bidaia komikiak Ezekiel Etxebarria saria irabazi du

Ermuko Ezekiel Etxebarria literatura sariak irabazlea du, Marc Armspach, Marko. Marrazkilari lapurtarrak lortu du aurtengo XII. edizioa Indiara bidaia izeneko komiki liburuarekin.

Ermuko liburutegian euskaraz gehien irakurritako liburuaren egilea saritu egiten da Ezekiel Etxebarria izeneko sariaren bitartez. Liburuaren egilea omentzeaz gain, liburutegiko irakurleek zeharka sari bat ematen dute. Irakurleen eta idazlearen arteko loturak sendotzeko modu interesgarri bat da.

MARKO (Ermuko Udalaren webetik hartutako irudia)

Indiara bidaia Harriet argitaletxeak kaleratu zuen 2016. urtean. Jatorrizko edizioa, frantsesez, Bamboo etxeak kaleratu zuen eta Harriet argitaletxeak euskarara itzuli zuen liburua, atzerriko merkatuetan komikiak argitaratzen dituzten euskal autoreak berreskuratzeko maiz duen politikari jarraituz. Komikiak arrakasta handia izan du, salmenten aldetik, sari honek ondo erakusten duen bezala. Badira Harrieten katalogoan Markoren beste komiki batzuk ere:

Txinara bidaia / gidoia, Beka ; marrazkiak, Marko

Autobusa berriro bera gabe abiatu zen egunekoa / gidoia, Beka ; marrazkiak, Marko ; margoak, Maëla Cosson

Neska hura hegan hasi zen eguna / gidoia, Beka ; marrazkiak, Marko

Liburu guztietan Marko da alde grafikoaren arduraduna, Escaich Bertrand eta Caroline Roques bestalde, gidoiak sinatzen dituzte Beka izenpean.

© Harriet Ediciones

Marko Uztaritzen bizi den marrazkilari profesionala da, duela 30 urtetik, eta hainbat liburu eta komiki sortu ditu dagoeneko bai euskaraz eta frantsesez.

Patrice Ordas zendu da

Patrice Ordas komiki-gidoigilea atzo hil zen 68 urte zituelarik.

SOS Lusitania komikia aurkeztera etorri zen Patrice Ordas Parrapean Egunetara 2016an

Nobelagile eta komiki gidoigile oparoa izan zen Patrice, batez ere komiki historikoaren alorrean nabarmendu zena. Berrogeitik gora dira komikietara egokitu zituen gidoiak eta batez ere L’Ambulance 13 seriearekin lortu zuen arrakasta. Euskaraz Harriet etxearen eskutik agertu zen SOS Lusitania albuma 2016an, eta Patricek Manini eta Cothiasekin batera sinatu zuen gidoia. Patrice Ordas ezagutzeko aukera izan genuen Parrapean Egunetara komikia aurkeztera etorri zenean. Goian Bego Patrice.

Euskal komikigileak Bruselako BD jaialdian

Bruselako Fête de la bande dessinée-k pasadan ostiralean zabaldu zituen ateak, eta bertatik pasatuko dira 250 egile baino gehiago, euskaldun egileak ere tartean izango direlarik. Aurtengoan Asisko, Alex Macho eta Harriet bertan dira euren liburuak sinatzen. Alex Macho eta Harrieten kasuan argitaratu berri duten liburua bertan aurkeztuko dute: Lotsa eta ahaztea, Harriet argitaletxeak kaleratu duen euskal bertsioan edo  La honte et l’oubli Glenatek kaleratu duen bertsioan.

Argazkien © Asisko, Alex Macho eta Camila de Epalza

Bruselako komiki jaialdia 2010ean sortu zen, eta 2015etik aurrera Etxepare Euskal Institutuaren laguntzari esker, euskal komikigileek parte hartzen dute Komiki Jaialdian.

Olentzero eta Mari Domingi saku bete komiki

Oraindik Olentzero honetarako oparirik aukeratu ez baduzu eta azken orduko estresagaz itota bazabiltza, gogoratu komiki bat oparitzea aukera ezin hobea izan daitekela.

XXI. mendearen hasieratik, nobela grafikoaren kontzeptua gurean indarrez sartu zenetik, komikigintza batez ere helduen merkatu eremura begira bizi izan da. Azken urteetan komikiaren bidez edozein gaia jorratzeko aukera dagoela argi geratu da. Baina aldi berean komikiak helduen konkistara irten zirenetik, gazte eta umeen komikien hegala arras abandonaturik geratu zen. 2017an adibidez 29 komiki argitaratu ziren eta 29 horietatik lau baino ez ziren izan umeei zuzendutakoak.

Baina aurten panorama orekatuago bat ageri zaigu begibistan. Badira ume eta gazteentzako hainbat komiki. Komikipediako zerrenda begiratzea besterik ez daukazue. Aurtengo 25 komikien hartean 10 bat behintzat badira umeentzat ezin baino aproposagoak direnak. Aipatuko ditugu batzuk: Waluk, Ana Miralles eta Emilio Ruizen lan ederraren bigarren alea Astiberrik argitaratu duena edo baita Jordi Bayarrik Zientzilariak bildumaren barne kaleratutako bostgarren alea: Aristoteles.  Ikastolen Elkarteak Haur Besoetakoaren bigarren alea , Xanbi eta Unai Iturriaga HBren abentura mamitsuekin aurrera darraite . Hala ere Harriet etxea berriz ere, guztien buru jarri da kopuruaren aldetik. Kaleratutakoen komikien artean adin guztietarako komiki bikainak aurkituko dituzue. Eta guztien artean, euskal komikigintzaren aspaldiko klasikoa izan arren, berehalako arrakasta lortu du Mintxok gure etxeko gaztetxoen artean.

Ipurbeltzeko klasiko bat izan zen Mintxo. Miguel Berzosak sortu zuen, eta 1977-1983 artean argitaratutako istorio denak argitalpen batean bildu ditu orain Harriet argitaletxeak.


Tomoë

Ikuspegi panoramikodun abentura epikoak baino gehiago

  • Harriet argitaletxeak zazpi album berri kaleratuz bukatuko du urtea.  Azken bi urteetan diferentzi handiz  album gehien kaleratu dituen editorea Harriet ediciones izan da, eta euskal komikigintza osoaren historian epe oso labur batean argitaletxe emankorrena izatera iritsi da. Aurten editatutako komiki bikain bat aukeratu dugu ondorengo lerroetan aztertzeko. Tomoë
  • Jack Manini gidoigileak fikzio istorio bat benetako historiaren barne kokatu du. Komikia komikia denenetik asmatutako formula da, milaka aldiz frantses formatuko albumetan erabilia izan dena. Hau honela bada,   historia eta istorioaren arteko mugak irakurleak berak bereizi beharko ditu. Baina “behar” esan dugu? Ez,ez da beharrezkoa eta irakurleak jakina, ondo jositako trama bat jarraitzea besterik ez du nahi izango, seguruenik. Informazio osoago bat jasotzeko atzekaldeko dossierrera jotzea besterik ez du behar.

Letra handiz idatzitako historia kasu honetan XV. mendeko Japoniara garamatza, Inperioko hiriburua den Kiotora hain zuzen, Japoniako historiak izan duen garairik ekaiztsuenaren atarira.  Orduko agintari militar nagusia Xoguna zen, aspaldian sortutako titulua eta teorian Enperadorearen zerbitzura zegoen kargua, baina mendeen poderioz erabateko botere politikoa bere gain hartu zuena. Baina hala ere leinu boteretsuen tirabirek Xoguna kolokan jarri zuten XV. mendearen hastapenetan eta komikiaren bigarren atalean azaltzen denez gatazkok Xogunatoaren amaiera ere ekarri zuten. Komikiaren bigarren ataleko kontuak hemen azaltzea ez da spoiler lanetan ibiltzeagatik, jakina,  komikiaren trama, letra txikitan saretzen den idatzitako istorioa, askoz eta  konplexuago eta aberatsagoa baita. Beraz komikia zabaltzea eta astiro eta ondo irakurtzea merezi du. 

Ez da beharrezko historia edo istorioa, eta bien arteko bereizketa eta loturen arteko gora-beherataz gehiegi mintzatzea beraz, Tieko ilustratzailearen marraztutako bineta eder eta zehatzez gozatzeko. Tieko okzitaniar marrazkilaria, estiloaren aldetik album frantses errealistaren norabidean kokatzen da bete-betean, hala ere, Japoniako marrazketa tradizionaleko zenbait ezaugarrietan arreta jarri du, izan ere zertzelada nipondar txikiz zipriztindu du albumaren hainbat orri. Zer esanik ez azalean erabili duen olatuaren gaiari buruz. Olatu erraldoi baten itzalean kokatu ditu komiki honetako protagonista den Tomoë eta honen antagonista den Yoshinaka pirata, azken hau bigarren plano batean. Olatuaren irudia Kanagawak olatu handiaren erreplika zehatza dugu. Gaur egun  ikonikoa bihurtu den olatua XIX. mendean sortu zuen artista japoniar batek, Hokusaik, ez da beraz komikiaren narrazioa girotuta dagoen garaikoa, baina Japoniako tradizioan txertatutako indar handiko elementu bat izanik, egileek naturaltasunez erabili dute. Komikien historian, hala ere, ez da  Hokusairen irudi bat eszena apaingarri gisa erabiltzen den lehen aldia, Hergé berak erabili baitzuen aspaldi maisu-lantzat jotzen  duten Loto urdina albumaren barne (opio erretzeko aretoko hormetako batean).   

Tiekok marrazkeran erakusten duen maisutasuna goia jotzen du akzio irudietan, batez ere taldekoetan, komikian zehar hain ugariak diren bineta panoramiko zabal eta zapaletan. Eta Japoniako manga klasikoaren aurrean Europako BDak abantailarik badauka hauxe da nagusietako bat, binetak antolatzeko espazioaren zabalerak egileei eskaintzen dien askatasuna.

 Marrazkilariaren trebezia erakusteko aukera ugari eskaintzen ditu Jack Maniniren gidoiak, batez ere goreneko une epikoetan. Une epikoak eta une fantastikoak  uztartzen dira beste momentu batzuetan, naturaz gaindiko indarrek istorioaren norabidea aldatzen dutenean, adibidez, Eguzki Jainkosaren brontzesko ispilu magikoaren lapurketa gertatzen denean. Yata No Kagami izeneko ispilua japoniar inperio-etxeko sinboloa da eta lapurraren gainean erortzen da bapatean ispiluaren madarikazioa.  Hala ere, orriari buelta eman, eta gure begietarako oparia, xehetasun osoz marrazturik akaso komikiaren orri ederrenak aurkitzen ditugu . Erabakigarria izango den batailaren aurreko unea da, epika fantastikoa umore errealista puntu batekin ontzen da, borroketan zaildutako gudaria kaka-aldian denen begibistan agertzen denean.  Irakurketan aurrera eginez nekazarienganako nobleek zeukaten mespretxua garbi adierazten duen pasartea dator. Beraz Tomoë abentura hutsa baino gehiago dela konfirmaturik dago,  ikuspegi zabaleko abentura epiko eta ederraren albotik badabil jira biran bigarren kontakizun bat, gizakia bere arruntasunean deskribatzen duena. 

Tomoë,  Harriet Edicionesen standean aurkituko duzue Durangoko azokan azken urteetan argitaratutako bere nebarreben parean.

3, 2, 1… Getxo!!

Ostiral honetan Getxoko Komiki Azokaren edizio berri bat ospatuko da, hamazazpigarren edizioa izango da aurtengo.  Urriaren 19tik 21era binetaren munduaren zerikusia daukaten liburu-denda, argitaletxe, merchandising-denda eta fanzineen salmenta-guneak kokatuko dira Areetako karpan.

Camille Jourdy, Jason Lutes, Javier Pulido edo Nazario bezalako atzerriko gonbidatu ospetsuak izango ditugu bertan. Azpimarratzekoa  Nazario komikigile espainiarrak jasoko duen omenaldia. Kontrakulturaren bide bihurgunetsuetan barrena ibilitako egile handia dugu Nazario.  

Baina lerroburuetan, ez dakigu zergatik, agertzen ez diren egileak ere izango dira Getxon. Lerroburuetan ez, baina Getxoko Komiki Azoka azken urteetan gehien auspotzen duten egileak berriro ere Xabiroi standaren inguruan bilduko dira.

Urtero legez Dani Fano arduratuko da Ikastolen Elkarteak sostengatzen duen standaren antolaketa lanarekin. Dani Fanoren jarraitzaileek badute aurten gainera pozteko beste arrazoi bat,  inoiz osatu duen lanik borobil eta mardulenarekin baitator Getxoko plazara, Migel Marmolen hamaika eta bat jaiotzak. Xabiroi edo liburuaren editorea izan den Astiberri argitaletxeko mahaietan erosteko aukera izango duzue.

Udazkeneko bigarren nobedade galant bat argitaratzen du Xabiroik, Haur Besoetakoa saileko bigarren albuma: Paristik datorren artista. Egileetariko bat larunbatean eta baita igandean sinatzen izango duzue Xabiroieneko standean, Sanvi marrazkilaria hain zuzen. Belatz ilustratzaileak Lucio Urtubia ekintzailearen bizitza biltzen duen eleberri grafikoarekin parajetuko da Getxora.  Aurtengo nobedade arrakastatsuenetako bat izanik larunbatean izango duzue egun osoz Getxoko standean.

Bestalde Asiskok inprentan liburu berri bat prest duen arren, AztiHitzak,  ez du lortu Getxoko azokara garaiz heltzea (kontuan hartu behar Getxoko azokaren datak aurreratu izanaren ondorioetako bat hau dela) baina  Durangokorako bai ziurtatu duela iruindarrak bere presentzia.

Eta Getxoko azokarekin jarraituz han izango dira ere Julen Ribas Guillermo Gonzalez, Adur Larrea, Iñaki Holgado, Zaldieroa… gure komikigintzaren ordezkaritza bikainena eta arkatzak zorrotz liburuak sinatzeko prest izango dira guztiak beti bezala Xabiroiko standean (hemen behean dituzue sinatze txandak).

Harriet argitaletxea ere, prest izango da aurretik Komikerin iragarri genituen liburu berriekin. Kalean dira Tomoë, Hasiera berri bat eta Mutuaren hitza.  (Atxikituriko loturan aurkitu dituzue xehetasun gehiago).

TOMOE T 1 EUSKERA.indd

Azkenik, aurten zoritxarrez Luterl taldeko lagunek, agenda arazoak tarteko, standik jarriko ez dutela azaldu digute, baina bertatik bisitan behintzat pasatuko direla ziurtatu dute.

 

 

Urrirako hiru lan berri kaleratuko ditu Harrietek

Uda, opor garaia gehienentzat, hala ere, badira ortulari arduratsuak  udazkeneko uztari begira lanean sasoi honetan dabiltzanak. Harriet Ediciones ortulari arduratsu horietako bat dugu, lanean topera 2018 urtea amaitu aurretik 5 album berri argitaratzeko asmoa baitauka eta jakin dugunez, urrirako (Getxoko azokarako) lehen hiru tituluak  prest izango ditu. Komikerin informazio jaso eta hemen eskaintzen dizuegu:

TOMOË  (Edizio  osoa):       Gidoia: Jack Manini Marrazkia: Tieko.

Japonia,  1461.   Hamabi  urte   dituela,  Sayok  bere  arrantzale   herrixkaren  suntsiketa   ikusten  du   Yoshinaka   pirataren  eskutik  eta  bere   familia  guztia  sarraskitu   ondoren  bahituta  eramaten   du.       Sayok  hainbat  gaitasun   bereziak  hartu  ditu   oinordetzan  bai  eta  Tomoë,   uraren  jainkosa  eta  gerlari   famatuaren  ezpata  ere…   Bi   mende  lehenago,  Yoshinaka   pirataren  arbasoak  eta   Tomoë  bere  amoranteak  Kyoto  hiriburua  bereganatu  eta  ospea  lortu  zuten.  Piratak  gerlari   ahaltsua  bihurtu  nahi  du  Sayo  berearekin  ezkondu  aurretik,  bikote    mitikoa  berraragiztatzeko   asmoarekin  eta,  Shogunaren  boterea  ahultzen  dituzten  talkez  baliatuz,  Kyotoko  jauna  izan.     Tomoë,  Uraren  printzesa  eta  Ezpataren  erreginaren  kondairan  oinarriturik,  JACK  MANINI   gidoilariak  eta  TIEKO  marrazkilariak  Ashikagako  shogunatoaren  azken  orduak  eta  Japonia   kaosean  murgildu  zuen  historia  azaltzen  digute  errealitatea  eta  fantasia  nahasten  diren   mundu  batean.

 

MUTUAREN  HITZA  (Edizio  osoa):       Gidoia: Laurent Galandon Marrazkia: Fréderic Blier

20.  hamarkadaren  amaiera.   Zinema  isila  izaten  jarraitzen  du   baina  bere  garapena  geldiezina   da.   Celestino  Noirt   gazteak,   probintzietako  bere  aitaren   notariotza  utzi  du  zinema   munduan  lan  egiteko  bere  ametsa   betetzeko  asmoz.   Parisera  iritsi   berria,  estudio  handi  baten   lortzen  du  lana,  dekoratzaile  gisa,   baina  bere  nahiak  bestelakoak   dira:  zuzendari  izan  nahi  du!       Klasikoak  zein  erotikoak   proiektatzen  dituen  zinema  txiki   baten  jabea,  Anatole  Fortevoixek   hartua,  bertan    Constance,  aktore   gazte  gor-­‐mutua  ezagutzen  du    zein  gidoi  bat  idatzi  duen  eta  irakurtzera  ematen  dion.       Lagunen  laguntzaz  eta  jabearen  platoa  ezkutuan  erabiliz,  bere  filma  egitera  ekiten  dio,   arriskuak  nabariak  badira  ere.     LAURENT  GALANDONen  gidoiak  eta  FRÉDÉRIC  BLIERren  marrazkiak  istorio  bihozbera  eta   sentikorra  eskaintzen  digute  industri  berri  hartako  lanbide  ezberdinak  erakusten  dizkiguna   eta  zinemaren  hastapenei  omenaldia  egiten  diena.

 

HASIERA  BERRI  BAT:   Gidoia: Gwénola Morizur Marrazkia: Marie Duvoisin

Lily   haurdun  dagoela  jakiten   du,  bere  bikoteak  musika   taldearekin  biran  ateratzen   dela  esaten  dion  egun  berean;   gainera,  Kanadatik  etorri  den   Baltasar  bere  iloba  zaintzea   eskatzen  dio.  Lily  inoiz  ikusi  ez   dun  mutikora  moldatzen   saiatuko  da,  baina  bere   gurasoen  banaketak  triste  eta   goibel  utzi  du  umea.   Bihozkada  batek  eraginda,   Parisera  doa   Baltasarrekin.   Bidean,  Jimmy,  kanpoaldeko   gazte  batekin  topo  egiten  dute.   Eta  bidaiak,  Pierrotengana  eramaten  ditu,  zakurraren  konpainian  bere  artaldea  zaintzen   duen  artzaina.  Arima  nahasi  hauek,  elkarrekin  aurkituko  dute  bizi-­‐poza  berria.     GWÉNOLA  MORIZURren  lan  bikaina,   sentikor  eta  hunkigarria;   bere  indar  nagusia  bere   umorean  datza  bai  eta  MARIE  DUVOISINen  marrazki  apartetan  ere,  pertsonaien  emozioak   bete-­‐betean  islatzen  dituztenak.

 

Euskal komikia modan dago

Hilabete bat falta da urtea bukatzeko eta euskal komikigintzak goia jo du berriro.  Komikiak koska bat gorago egin du alde askotatik.  Komikiaren gaineko liburu teorikoak, erakusketak, jaialdiak, ekitaldiak … urte emankorra benetan.

Komiki jaialdiak

Urtero legez euskal komikigintza ardatza duten Parrapean komiki egunak urriko hirugarren astean ospatu dira. Aurten nazioarteko gonbidatuak Portugaletik heldu dira eta horrez gain euskal komiki ekoizpenaren parte handia bertan aurkeztua izan zen.

Bestalde, azaroaren lehenengo asteburuan Getxoko komiki azoka ospatu zen, eta bertan euskal egileen presentzia inoiz baino nabarmenagoa izan zen. Harriet Ediciones eta Xabiroiren standak sinaketarako  ondo apainduriko mahai luze baten bitartez loturik egon ziren eta elkarren ondoan, parez-pare, euskal autore talde zabala lanean ibili zen, gaurko euskal komikigintzaren panoramika bizi bat eskainiz. Esan behar dugu, gaurkoz, Getxokoa gure komiki azoketan errefe

rente nagusiena dela eta  euskal egileen eta  komikien presentzia bertan bermatua izatea gauza inportantea dela. Beraz, komiki azokako antolatzaileentzat, eta baita Xabiroi eta Harrietek antolaketa eta elkarlanerako erakutsi zuten gaitasunagatik, gure zorionik beroena.

Euskal Komikia 1975-2017

Irailaren 14tik urriaren 28ra bitarte Bilboko Bizkaiko Foru Liburutegian ‘Euskal Komikia 1975-2017’ erakusketa izan zen  ikusgai. Erakusketa honen bidez Euskal Herrian komikiaren munduan izandako mugimendu nagusien bilakaera azaldu zen,  aldizkarien boom-etik fanzineak agertu ziren arte, autore-komikietatik atzerriko merkatuen konkistara.

Zakilixutek 40 urte

Irailaren 29an, 40 urte bete zituen

Antton Olariagak sortutako Zakilixut pertsonaiak. Egin egunkariarekin batera jaioa zen euskal komikiaren erreferentziazko pertsonaia hori, eta euskarazko egunkariarekin hazi eta heldu zen, Euskaldunon Egunkaria-n lehenik, eta Berrian ondoren. Berriak ekitaldi bat antolatu zuen Euskal Herriko hainbat artistarekin, Zakilixuti behar duen lekua emateko eta Anttoni ondo merezitako omenaldia egiteko. Asisko Urmeneta, Kike Amonarriz, Ainara Azpiazu, Eider Eibar, Iñaki Martiarena, Idoia Torregarai, Anjel Lertxundi eta beste hainbat urriaren 18an bildu ziran, Martin Ugalde kultur parkean.

Komikilabea eta  Euskal Komikia Donostian ibilbidea

Bigarren urtez, Komikilabea antolatuko zen Donostian azaroaren 8tik 13ra bitartean. Hiriko hainbat eragilek bultzatua (Donostia Kultura, Gipuzkoako Foru Aldundia eta Tabakalera), komikigintzaren inguruko ekintza ugariz bete ziren kale eta aretoak. Progamazioaren barruan Euskal Komikia Donostian ibilbidearen aurkezpena izan zen. Donostia euskaraz sortutako komikiaren hiriburu dela erakusteko xedez, ibilbide bat sortu da hirian zehar, euskal komikiarekin zerikusia duten kaleetan zehar. Donostian izan zuten egoitza, besteak beste, Txistu, Poxpolin, Pan-Pin, Habeko Mik, Ipurbeltz, Xabiroi bezalako aldizkariek.

 

 

© Komikilabea

Aurtengo komiki uzta

Aurreko urteen abiadura mantentzen du. Argitaratutako komiki kopuruari dagokionez, Harriet Ediciones lokomotorak bultzatutzen du euskal argitalpenen trena erritmo bizian. Harrietez gain, Astiberri eta Xabiroi ez dira falta aurtengo zitara. Sorkunde, Teodoro eta Noraren arteko famili harremanak kontatzen dira Santa Familia xabiroitarren  albumean. Bertsolari Elkarteak ere jarri du beste aletxo bat aurtengo otartean, Arditutakoak, fart westeko euskal artzainek burutzen duten road movie ero bat eta Gureberriak komunikabideak, eta baita argitaletxea, aurten estreinatu da Asiskoren lan luze berriarekin, Eusklabo Alaiak…  

Irakurle, orain hamar urte ia euskal komiki argitalpenik ez zegoela beti kexuka ari bazinen, ez duzu gaur egun aitzakirik. Zorionez komikiak ugaritu dira argitalpenen horizontean. Hitz egingo dugu honetaz aurrerago…